Giao dịch lịch sử hay chiến thuật ngoại giao? Urani Iran trên ngã rẽ Trung Đông

Khu vực đang đối mặt với một thời điểm quyết định khi ranh giới giữa tiến bộ thực sự và chiến thuật đánh lừa ngày càng trở nên mơ hồ hơn. Theo các báo cáo từ các phương tiện truyền thông chuyên ngành và các người trong cuộc trong khu vực, đang có một đề xuất có phạm vi chưa từng có: Iran sẽ tạm dừng chương trình hạt nhân của mình và chuyển các kho dự trữ urani có độ làm giàu cao ra khỏi biên giới của họ. Nhưng câu hỏi trung tâm vẫn còn đó: đây có phải là một chiến thuật đánh lừa ngoại giao của cả hai bên, hay chúng ta thực sự đang chứng kiến một bước ngoặt?

Đề xuất nằm trung tâm của cuộc tranh luận

Kịch bản đặt ra rằng, để tránh một cuộc tấn công quân sự của Mỹ có thể xảy ra, Iran sẽ chấp nhận đình chỉ các hoạt động hạt nhân của mình và chuyển khoảng 440 kilogram urani làm giàu ở mức 60% cho các nhà giám sát quốc tế. Truyền thống, Nga đã đảm nhận vai trò này, nhưng các nguồn tin cho rằng chính quyền hiện tại có thể ưu tiên Thổ Nhĩ Kỳ làm trung gian “trung lập” và đáng tin cậy hơn vào năm 2026.

Tuy nhiên, Tehran chính thức duy trì vị thế trung lập. Các quan chức cấp cao hiện phủ nhận một thỏa thuận cuối cùng, điều này đặt ra các câu hỏi hợp lý: đây có phải là một chiến lược đàm phán tính toán hay là một sự từ chối chân thành? Hành vi này phản ánh trò chơi đánh lừa đặc trưng của các cuộc đàm phán địa chính trị cấp cao.

Thực tế phía sau màn

Điều đang bị đe dọa là rất quan trọng: việc chuyển giao 440 kilogram đó sẽ làm chậm đáng kể thời gian “phá vỡ hạt nhân” của Iran, có thể kéo dài hàng tháng hoặc thậm chí hàng năm. Đây sẽ là một đợt nghỉ ngơi ngoại giao chưa từng có trong thập kỷ qua.

Độ tin cậy của bất kỳ thỏa thuận nào sẽ phụ thuộc vào các kiểm tra chặt chẽ và sự sẵn sàng của tất cả các bên để duy trì các hạn chế. Lựa chọn giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ làm người giám sát không chỉ là một chi tiết kỹ thuật, mà còn là một quyết định mang nhiều ý nghĩa địa chính trị phản ánh ai sẽ kiểm soát hiệu quả quá trình thực thi.

Các diễn viên chính và lợi ích của họ

Washington tìm cách ngăn chặn chương trình hạt nhân của Iran mà không gây ra xung đột quân sự tốn kém. Moscow và Ankara cạnh tranh ảnh hưởng trong khu vực, mỗi bên xem đàm phán như một cơ hội để củng cố vị thế của mình. Iran, mặt khác, cố gắng mua thời gian ngoại giao trong khi vẫn giữ vững khả năng công nghệ của mình.

Đề xuất này có thể là một bước ngoặt thực sự hoặc chỉ là một chiến thuật đánh lừa khác trong lịch sử dài các cuộc đàm phán thất bại. Các bước đi tiếp theo, đặc biệt là trong các cuộc họp ngoại giao gần đây, sẽ xác định xem đề xuất này có phải là một tiến bộ thực sự hay chỉ là một chiến thuật gây nhiễu để kéo dài căng thẳng ở Trung Đông mà không giải quyết các xung đột căn bản của nó.