Giá dầu lao dốc, chuyện gì đã xảy ra?

Qua đêm, hàng loạt tin tức tiêu đề về “Tiếp xúc Mỹ-Iran” và “Việc đi qua Eo biển Hormuz” đã liên tục bùng nổ, trực tiếp đẩy giá dầu WTI từ trên 102 USD xuống dưới 94 USD.

Chuyện đã xảy ra như thế nào? Theo các phương tiện truyền thông tổng hợp:

• Vào ban ngày thứ Hai theo giờ Bắc Kinh (tương ứng với phiên đêm của thị trường Mỹ): Do ảnh hưởng của sự hỗn loạn gây ra bởi vụ tấn công vào trung tâm năng lượng quan trọng của Iran — đảo Kharg (Kharg Island), giá dầu mở cửa tăng mạnh. Tuy nhiên, khi kỳ vọng “Việc đi qua Eo biển Hormuz có thể được giảm bớt” xuất hiện, đà tăng nhanh chóng suy yếu thậm chí có lúc chuyển sang giảm.

• Từ chiều đến tối thứ Hai (tương ứng với phiên giao dịch châu Âu): Có tin đưa rằng, Ngoại trưởng Iran đã bình luận rằng Mỹ đã “bị dạy cho một bài học”, gây hy vọng về khả năng hình thành “chiến lược thoái lui (off-ramp)”, khiến giá dầu tiếp tục giảm mạnh.

• Vào đêm thứ Hai (tương ứng với phiên trước giờ mở cửa thị trường Mỹ): Bộ trưởng Tài chính Mỹ Berset đã lên tiếng đảm bảo rằng, Mỹ đang nỗ lực hết sức để tăng cường hỗ trợ việc qua lại của tàu thuyền qua Eo biển Hormuz, đồng thời bổ sung rằng một số tàu đã qua eo biển dưới sự đồng ý của phía Mỹ, khiến giá dầu tiếp tục giảm.

• Lúc 00:30 sáng nay (giờ miền Đông Mỹ 12:30): Tổng thống Trump công khai tuyên bố “Iran có người muốn đàm phán”, khiến giá dầu hồi phục sau đà tăng trong ngày.

• Lúc 01:10 sáng nay: Trump lại một lần nữa nói rằng “Cho rằng Eo biển Hormuz sẽ sớm được mở lại”, khiến giá dầu tăng tốc giảm.

• Lúc 02:20 sáng nay: Thông tin truyền ra rằng, Israel dự đoán Iran đang tìm cách đạt thỏa thuận sớm nhất có thể, đồng thời đồn đoán rằng Ngoại trưởng Iran đã liên lạc tin nhắn với đặc phái viên Mỹ trong thời gian gần đây. Giá dầu bị đẩy xuống mức thấp trong ngày.

• Lúc 03:30 sáng nay: Các phương tiện truyền thông Mỹ đưa tin “Mỹ-Iran gần đây có tiếp xúc trực tiếp”, khiến giá dầu giảm mạnh.

• Lúc 03:50 sáng nay: Các phương tiện truyền thông Mỹ tiếp tục đưa tin “Trump hàng ngày đều nhận được các lựa chọn để chấm dứt chiến tranh Iran”, khiến giá dầu thủng mốc 94 USD hoàn toàn.

Có vẻ như thị trường bắt đầu tin vào dấu hiệu “xung đột Mỹ-Iran đang dịu đi”, giá dầu theo tin đồn trong đêm đã có phản ứng, trong khi thị trường chứng khoán Mỹ lại tăng do giá dầu giảm.

“Lối thoát khỏi tình thế”

Việc định giá “chiến lược thoái lui” trong thị trường không phải là không có căn cứ. Giá xăng nội địa Mỹ liên tục tăng vọt, vừa mới lập mức tăng lớn nhất trong lịch sử, và đà tăng vẫn chưa dừng lại. Áp lực lạm phát trực tiếp này cùng với đời sống dân sinh có thể đang thúc đẩy chính quyền Trump tìm cách chấm dứt xung đột.

Theo báo cáo của Trung tâm Tin tức CCTV ngày 17 tháng 3, nhiều nguồn tin thân cận tiết lộ rằng, khi xây dựng kế hoạch tác chiến đối với xung đột Iran, quân đội Mỹ đã chuẩn bị nhiều “lựa chọn thoái lui” cho Tổng thống Trump, để khi cần có thể chấm dứt xung đột. Các nguồn tin cho biết, những “lối thoát này” đã được đưa vào kế hoạch chiến tranh hàng ngày.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Lê Viết đã phát biểu rằng, ban đầu chính phủ Mỹ ước tính, để hoàn thành mục tiêu quân sự cần khoảng 4 đến 6 tuần. Bà nói rằng, quân đội Mỹ đang thực hiện nhiệm vụ, và các hành động sẽ kết thúc khi Tổng thống cho rằng mục tiêu đã đạt được, mối đe dọa từ Iran đã được loại bỏ.

Theo Trung tâm Tin tức CCTV, một số cố vấn chính phủ đề xuất xây dựng chiến lược thoái lui, lo ngại chiến tranh gây bất ổn kinh tế toàn cầu; trong khi đó, một số khác lại cho rằng nên nhân cơ hội này để làm suy yếu ảnh hưởng của Iran trong khu vực.

Báo Mỹ NBC xác nhận sự bất đồng nội bộ này. Cố vấn Nhà Trắng của Trump, phụ trách các vấn đề AI và tiền mã hóa David Sacks đã công khai kêu gọi: “Tôi đồng ý rằng chúng ta nên cố gắng tìm kiếm chiến lược thoái lui. Giờ là thời điểm thích hợp để tuyên bố chiến thắng và rút lui, rõ ràng đây cũng là điều thị trường mong muốn.” Đồng thời, còn có tin rằng, Trump vì lý do chiến tranh muốn ở lại Washington, đã yêu cầu hoãn các cuộc gặp ngoại giao liên quan khoảng một tháng.

Iran: Mỹ và Israel đã “bị dạy cho một bài học”, nhưng không tìm kiếm đình chiến

Phản ứng lại tuyên bố của Trump, phía Iran cho biết “kết thúc chiến tranh phụ thuộc vào việc đảm bảo không còn xảy ra ‘xâm lược’ nữa”, đồng thời Iran một lần nữa nhấn mạnh rằng: không hề gửi yêu cầu đình chiến nào.

Theo hãng Thông tấn Xinhua ngày 16 tháng 3, Ngoại trưởng Iran Araghchi cho biết, chiến tranh giữa Mỹ, Israel và Iran phải kết thúc bằng cách đảm bảo “không còn xảy ra xâm lược” nữa, và ông khẳng định rằng Mỹ và Israel đã “bị dạy cho một bài học”, nhận thức rõ rằng họ đang đối mặt với một quốc gia sẵn sàng không do dự bảo vệ chính mình và chuẩn bị kéo dài chiến tranh.

Trong cuộc họp báo định kỳ hàng tuần tại Bộ Ngoại giao Iran, ông Araghchi đã phát biểu như vậy. Ông nói: “Chúng tôi không muốn đình chiến, không phải vì muốn tiếp tục chiến tranh, mà vì lần này, chiến tranh phải kết thúc theo cách khiến kẻ thù không dám tấn công và xâm lược nữa mãi mãi.” Ông khẳng định, Mỹ và Israel đã huy động mọi lực lượng, cố gắng buộc Iran “đầu hàng vô điều kiện”, nhưng Iran đang tiến hành “là cuộc kháng chiến vẻ vang”, sẽ kiên quyết tiếp tục kháng chiến.

Ông nhấn mạnh, Iran chưa từng gửi yêu cầu đình chiến nào. Sau hơn hai tuần xung đột, Mỹ và Israel bắt đầu tìm kiếm sự giúp đỡ từ các quốc gia khác, hy vọng họ giúp đảm bảo an toàn cho hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz. Iran khẳng định, eo biển này chỉ đóng đối với “kẻ thù và các đồng minh của chúng, cũng như những kẻ xâm lược bất chính chống lại đất nước tôi”.

Iran nhanh chóng phủ nhận liên hệ gần đây với Mỹ

Trước tin đồn về các cuộc tiếp xúc Mỹ-Iran đang sôi sục, Ngoại trưởng Iran Araghchi đã nhanh chóng phủ nhận trên mạng xã hội. Theo các phương tiện truyền thông, ông Araghchi cho biết: “Lần cuối tôi liên lạc với ông Vitkov là trước khi ông ấy quyết định tiến hành cuộc tấn công quân sự bất hợp pháp nhằm vào Iran, nhằm dập tắt các nỗ lực ngoại giao.”

Ông Araghchi chỉ rõ động cơ của các tin đồn giả mạo này: “Bất kỳ lời nói trái ngược nào dường như chỉ nhằm gây hiểu lầm cho các nhà giao dịch dầu mỏ và công chúng.”

Trước đó, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim dẫn lời một nguồn tin thân cận của Iran cho biết, Iran phủ nhận các tin đồn về các cuộc tiếp xúc gần đây với Mỹ, gọi các tin này là hoàn toàn sai sự thật, không có căn cứ.

“Liên minh bảo vệ hàng hải” gặp khó

Thị trường hiện nay, với sự lạc quan một chiều trong định giá, cũng đang gặp trở ngại trong “Liên minh bảo vệ hàng hải”.

Mỹ cố gắng dùng các lực lượng đa phương để giải quyết tình trạng cắt nguồn cung dầu thô đã rơi vào bế tắc. Theo báo cáo của Tân Hoa xã, Trump đã công khai phàn nàn rằng, một số quốc gia không nhiệt tình hỗ trợ Mỹ trong việc đảm bảo an toàn hàng hải qua Eo biển Hormuz.

Trump chỉ đích danh một số quốc gia là “đối tượng được Mỹ hỗ trợ, bảo vệ lâu dài”, và than phiền: “Dù chúng ta sẽ bảo vệ họ, nhưng khi chúng ta gặp khó khăn, cần giúp đỡ, họ sẽ không bao giờ đứng ra hỗ trợ chúng ta.”

Phát biểu của Cao ủy EU về chính sách đối ngoại và an ninh, bà Barlas, đã xác nhận tình trạng cô lập này. Bà nói thẳng: “Đây không phải là chiến tranh của châu Âu.” Bà còn cho biết, các quốc gia thành viên EU không có ý định mở rộng hoạt động hộ tống hàng hải “Vệ binh” hiện tại tới Eo biển Hormuz.

Cùng ngày, Thủ tướng Đức Mơtz tuyên bố, Đức sẽ không tham gia vào các hoạt động quân sự bảo vệ tàu dầu tại Eo biển Hormuz, và cuộc chiến Iran không phải là vấn đề của NATO.

“Rối loạn và lạc lối trong định giá tài sản”, khả năng đình chiến vẫn chỉ 50%

Nhà giao dịch của Goldman Sachs, ông Bobby Molavi, đã có nhận xét tổng quát rất súc tích về thị trường hiện tại: “Trong vài tuần qua, thị trường là một sự pha trộn kỳ lạ — xen lẫn giữa bình yên, hoảng loạn, đau khổ, hy vọng, sợ hãi, thêm nữa là hoảng loạn, thêm nữa là đau khổ, và một chút bối rối.”

Dòng tiền đang mất điểm neo. “Các yếu tố cơ bản đang cạnh tranh quyết liệt với các chủ đề và câu chuyện,” Molavi nói, hiếm khi ngành quản lý tài sản phải đối mặt với sự thay đổi đột ngột về liên kết giữa các loại tài sản và biến động, trong bối cảnh thay đổi chính quyền, bất ổn địa chính trị và cuộc cách mạng công nghệ.

“Các yếu tố địa chính trị và vĩ mô ảnh hưởng đến nền kinh tế và các cấp độ vi mô nhiều hơn bao giờ hết. Các yếu tố cơ bản đang cạnh tranh gay gắt với các chủ đề và câu chuyện khác nhau.”

Logic “giá dầu giảm = thị trường Mỹ tăng” đã trở thành xu hướng duy nhất trong đêm qua. Khi giá dầu giảm, lo ngại lạm phát giảm xuống, lợi suất trái phiếu Mỹ đi xuống. Ba chỉ số chính của thị trường chứng khoán Mỹ cuối cùng đều tăng khoảng 1%.

Nhưng điều này không dựa trên các yếu tố cơ bản tích cực. Dữ liệu từ bộ phận giao dịch của Goldman Sachs cho thấy, hoạt động thị trường trong ngày rất thấp. Đà tăng của thị trường chủ yếu do các vị thế short bị cắt bớt và các hợp đồng quyền chọn bán “ngày tận thế” (0-DTE) bị bán tháo, chứ không phải dòng tiền thực sự đổ vào.

Các tài sản trú ẩn cũng thể hiện sự phân hóa rõ rệt. Đồng USD yếu đi, vàng chịu áp lực giảm về gần 5000 USD; trong khi Bitcoin được mua vào mạnh mẽ, vượt qua 74.000 USD, lập đỉnh mới kể từ đầu tháng 2.

Các thị trường quyền chọn và dự đoán hiện tại cho thấy, khả năng đạt được thỏa thuận đình chiến trong vòng hai tháng chỉ khoảng 50%.

Dấu hiệu cho thấy việc đi qua Eo biển?

Hiện còn có tin cho biết, việc đi qua Eo biển Hormuz đã bắt đầu phục hồi.

Dữ liệu từ các tổ chức cho thấy, kể từ ngày 11 tháng 3, chưa phát hiện ra bất kỳ vụ tấn công nào nhằm vào tàu dầu tại khu vực Hormuz.

Trong khi đó, Giám đốc Tư vấn của Tập đoàn Rủi ro EOS cho biết, trong 24 giờ qua, ít nhất 4 tàu đã tạm thời vòng qua eo biển Larak-Gasham rồi rời khỏi Eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, về mặt vật lý, eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, vẫn còn rất nhiều nguy cơ.

Theo NBC, sau khi hơn chục tà thương bị tấn công bằng drone, thực tế eo biển này đã đóng cửa đối với tàu dầu. Các chiến tranh còn lan rộng ra toàn bộ hạ tầng năng lượng Trung Đông: Mỹ và Israel đã oanh tạc trung tâm xuất khẩu dầu của Iran là đảo Kharg; Saudi Arabia, Dubai, Kuwait đã báo cáo nhiều vụ tấn công bằng drone; một cảng xuất khẩu dầu quan trọng của Oman đã sơ tán sau vụ tấn công tàu dầu; Iraq đã tạm ngừng hoạt động các trạm dầu; cảng Fujarah của UAE liên tiếp bị drone tấn công.

Trước yêu cầu hộ tống của các tàu thương mại, Tư lệnh Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, thẳng thắn nhận định, hiện tại việc hộ tống tàu qua eo biển “vẫn còn quá phức tạp”. Thậm chí, lãnh tụ tối cao mới của Iran, Mojtaba Khamenei, trong bài phát biểu công khai đầu tiên, đã khẳng định: eo biển nên giữ nguyên trạng đóng.

Ngân hàng JP Morgan cảnh báo, việc eo biển bị phong tỏa cùng với các hoạt động sản xuất, lọc dầu bị đình trệ sau đó sẽ gây ra thiếu hụt hàng hóa lớn và đẩy lạm phát tăng vọt, những đau đớn thực tế vẫn còn chưa hiển hiện rõ ràng. Dòng tiền trong thị trường với khối lượng giao dịch thấp, dựa vào các tiêu đề tin tức để “mù quáng chạy đua”, có thể bị phản tác dụng bởi thực tế địa chính trị bất ổn bất cứ lúc nào.