Trong làn sóng tăng lãi suất USD, nền kinh tế Đài Loan nên đối phó như thế nào?

Mỹ nâng lãi suất: Quá trình xem xét lại và triển vọng 2024

Từ tháng 3 năm 2022, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã bắt đầu chu kỳ tăng lãi suất mạnh nhất trong gần một thập kỷ. Tính đến cuối năm 2023, đã có 20 lần tăng lãi suất (tổng cộng 500 điểm cơ bản), lãi suất chuẩn đã tăng từ mức gần bằng 0 lên trong khoảng 5.00%-5.25%.

Điểm đặc trưng của lần tăng lãi suất này là “nhanh và mạnh” — trong 10 cuộc họp chính sách liên tiếp, Fed đều chọn tăng lãi suất, trong đó tháng 6, 7, 9, 11 năm 2022 liên tiếp tăng 75 điểm cơ bản mỗi tháng, điều này cực kỳ hiếm gặp trong lịch sử. Nguyên nhân căn bản thúc đẩy tất cả là tình trạng lạm phát của Mỹ tăng vọt lên mức cao nhất trong 40 năm vào tháng 6 năm 2022.

Bước vào năm 2024, thị trường vẫn còn nhiều nghi ngờ về khả năng Fed sẽ tiếp tục tăng lãi suất hay không. Mặc dù xu hướng lạm phát đang giảm, nhưng vẫn còn khoảng cách so với mục tiêu 2%. Đồng thời, khủng hoảng ngân hàng bùng phát năm 2023 cũng khiến vấn đề ổn định tài chính không thể xem nhẹ. Theo dự đoán của thị trường, Fed có thể theo đuổi chính sách giảm lãi suất nhẹ nhàng trong năm 2024, nhưng khả năng tăng lãi suất vẫn còn tồn tại.

Làm thế nào lãi suất USD tái định hình giá trị tài sản toàn cầu?

Chuỗi phản ứng của việc USD tăng giá

Tăng lãi suất thường đẩy tỷ giá USD lên cao. Logic rất đơn giản — sau khi lãi suất tăng, lợi suất gửi tiền tại các ngân hàng Mỹ tăng, nhà đầu tư toàn cầu đổ xô mua USD để gửi tiết kiệm, cung cầu USD không cân đối tự nhiên đẩy giá USD lên cao. Chỉ số USD năm 2022 tăng 8.5% là minh chứng rõ ràng.

Áp lực kép lên thị trường chứng khoán

Tăng lãi suất tạo áp lực giảm giá lên thị trường chứng khoán qua hai cơ chế: Thứ nhất, lãi suất tăng trực tiếp làm giảm định giá các công ty niêm yết (giá tài sản nghịch biến với lãi suất); Thứ hai, chi phí vay vốn của doanh nghiệp tăng, khả năng sinh lời bị ảnh hưởng. Điều này giải thích tại sao năm 2022, thị trường chứng khoán toàn cầu chìm trong u ám, S&P 500 giảm 17%, Nasdaq thậm chí giảm tới 30%.

Tuy nhiên, bước sang năm 2023, thị trường chứng khoán lại có sự phục hồi, chủ yếu do nhà đầu tư kỳ vọng chính sách sẽ chuyển hướng khi chu kỳ tăng lãi suất kết thúc. Điều này nhắc nhở chúng ta — các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán rất đa dạng, không thể quy chụp chỉ dựa vào một biến số.

Vàng và cuộc chơi dự đoán

Giá vàng có mối quan hệ nghịch chiều với kỳ vọng tăng lãi suất. Khi thị trường dự đoán lãi suất sẽ tăng mạnh, giá vàng giảm; ngược lại, khi kỳ vọng chuyển sang giảm lãi suất hoặc chậm lại việc tăng lãi, giá vàng sẽ tăng. Năm 2022, giá vàng liên tục giảm trong nửa đầu năm, nhưng cuối năm lại đảo chiều tăng, chính là biểu hiện của sự thay đổi kỳ vọng này.

Những rủi ro tiềm ẩn của thị trường trái phiếu

Tăng lãi suất dẫn đến giá trái phiếu giảm (lãi suất và giá trái phiếu nghịch biến), gây thiệt hại cho các tổ chức tài chính nắm giữ lượng lớn trái phiếu. Khủng hoảng ngân hàng Mỹ năm 2023 phần lớn bắt nguồn từ đây — ngân hàng bị lỗ trái phiếu buộc phải bán tháo để thu hồi vốn, tạo thành vòng xoáy tiêu cực.

Thách thức thực tế đối với kinh tế Đài Loan

Hiệu ứng dây chuyền của việc đồng USD tăng giá làm đồng TWD mất giá

USD tăng giá tất yếu kéo theo TWD mất giá — tỷ giá TWD/USD giảm, nghĩa là cùng một lượng TWD đổi lấy ít USD hơn. Điều này trực tiếp gây áp lực lạm phát. Năm 2022, CPI nhóm thực phẩm của Đài Loan tăng 6%, trong đó trứng tăng tới 26%, nguyên nhân chính là chi phí thức ăn chăn nuôi nhập khẩu tăng.

Đài Loan phụ thuộc rất lớn vào nhập khẩu nông sản — năm 2022, tỷ lệ nhập khẩu nông sản từ Mỹ chiếm 22.8%. Vì các mặt hàng nguyên liệu quốc tế tính theo USD, USD tăng giá trực tiếp đẩy giá nhập khẩu lên cao.

Dù Ngân hàng Trung ương đã bắt đầu tăng lãi suất để ứng phó (từ 2022 đến nay đã tăng 5 lần, tổng cộng 75 điểm cơ bản), nhưng mức độ còn quá nhỏ so với Fed, hoàn toàn không đủ để ngăn chặn xu hướng mất giá của TWD.

Nguy cơ chảy vốn ra ngoài

Hậu quả nghiêm trọng nhất của việc mất giá tiền tệ là chảy vốn ra ngoài. Hãy tưởng tượng một nhà đầu tư nước ngoài đổi 10 vạn USD lấy 2.7 triệu TWD để mua cổ phiếu Đài Loan, trong một năm kiếm được 30 vạn TWD — hẳn sẽ rất vui mừng. Nhưng nếu TWD mất giá 11% trong năm đó, 3 triệu TWD chỉ còn đổi được khoảng 9.7 vạn USD, dẫn đến lỗ vốn. Trước tình cảnh này, các nhà đầu tư lý trí sẽ chọn bán cổ phiếu để đổi lấy USD nhằm tránh rủi ro. Khi dòng vốn tháo chạy ồ ạt, thị trường chứng khoán chắc chắn sẽ rung lắc.

Theo dữ liệu của Sở Giao dịch Chứng khoán, năm 2022, dòng vốn chảy ra khỏi thị trường chứng khoán Đài Loan đạt 416 tỷ USD, đứng đầu các thị trường châu Á, vượt hơn 70% dòng vốn chảy ra toàn khu vực. Chỉ số Đài Loan giảm 21% trong cả năm, xếp hạng thứ 6 toàn cầu.

Gợi ý phân bổ tài sản trong thời kỳ tăng lãi suất

Tìm kiếm các đối tượng hưởng lợi từ việc tăng lãi suất

Không phải tất cả cổ phiếu đều bị ảnh hưởng tiêu cực trong thời kỳ tăng lãi suất. Các cổ phiếu tài chính (đặc biệt là ngân hàng) hưởng lợi từ việc mở rộng chênh lệch lãi suất cho vay. Ví dụ, Ngân hàng Đài Loan (Taiwan Cooperative Bank) năm 2022, thu nhập lãi đạt 33.3 tỷ TWD, tăng 38% so với cùng kỳ, cổ phiếu tăng 20% trong vòng một năm. Các cổ phiếu tài chính tương tự có thể phần nào chống đỡ tác động tiêu cực của việc tăng lãi suất chung.

Xây dựng chiến lược đối phó

Ngoài việc chuyển sang các cổ phiếu có lợi suất cao, nhà đầu tư còn có thể xem xét bán khống các chỉ số liên quan để đối phó rủi ro. Do thị trường chứng khoán Đài Loan có mối quan hệ rất chặt chẽ với Nasdaq, việc bán khống chỉ số công nghệ Mỹ có thể giúp bù đắp thiệt hại do giảm giá cổ phiếu Đài Loan.

Sức hút của tài sản USD

Việc tăng lãi suất thúc đẩy USD tăng giá khiến USD trở thành tài sản hưởng lợi rõ ràng nhất trong chu kỳ tăng lãi suất. Đối với nhà đầu tư nhỏ lẻ, các sản phẩm tài chính liên quan đến USD có thể giúp nắm bắt cơ hội sinh lời từ USD, là chiến lược phòng thủ hiệu quả trong môi trường tăng lãi suất.

Kết luận

Tác động của việc Mỹ nâng lãi suất đối với kinh tế Đài Loan liên quan đến nhiều yếu tố như tỷ giá, giá cả, dòng vốn chảy ra — mất giá TWD và áp lực lên thị trường chứng khoán đã trở thành thực tế hiện nay. Nhưng trong thử thách cũng tiềm ẩn cơ hội — nhà đầu tư thông minh có thể tận dụng phân bổ tài sản USD, điều chỉnh cấu trúc cổ phiếu, thực hiện các chiến lược đối phó để biến nguy thành cơ. Cuối cùng, cần nhớ rằng chu kỳ tăng lãi suất thường có sự đảo chiều vào cuối kỳ, những nhà đầu tư nắm bắt đúng nhịp sẽ có cơ hội vượt lên khi chính sách chuyển hướng.