Cầu và cung: Những kiến thức cơ bản để đọc thị trường và chiến lược giao dịch

Trong thế giới đầu tư và thương mại, lực đẩy khiến giá tài sản biến động không phải là điều bí ẩn. Nếu hiểu các nguyên lý cơ bản của cung và cầu, nhà đầu tư sẽ nhìn thấy bức tranh tổng thể về sự chuyển động của thị trường rõ ràng hơn. Ý tưởng đơn giản này là nền tảng của lý thuyết kinh tế học và được áp dụng trong phân tích giá cổ phiếu và tài sản tài chính.

Ý nghĩa và vai trò của cung và cầu

Cầu và cung đơn giản nhất là lực mua và lực bán đối đầu trong thị trường. Cần phân biệt rõ hiểu biết của từng phía

Cầu (Demand) - Lực mua của thị trường

Cầu là lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người mua muốn có được ở các mức giá khác nhau. Khi vẽ đồ thị, sẽ có đường cầu thể hiện mối quan hệ giữa giá cả và lượng.

Quy luật của cầu nói rằng khi giá tăng, lượng mua sẽ giảm, và ngược lại. Hiện tượng này xuất phát từ hai tác động:

• Tác động thu nhập: Khi giá hàng hóa giảm, sức mua thực của người tiêu dùng tăng lên
• Tác động thay thế: Khi giá hàng hóa giảm, nó trở thành lựa chọn hấp dẫn hơn so với các hàng hóa khác

Ngoài giá cả, các yếu tố khác ảnh hưởng đến cầu còn bao gồm: thu nhập của người tiêu dùng, sở thích, số lượng người mua, dự đoán về giá trong tương lai, cũng như tình hình chung của nền kinh tế.

Cung (Supply) - Lực bán của thị trường

Cung là lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người bán muốn cung cấp ở các mức giá khác nhau. Đường cung thể hiện mối quan hệ thúc đẩy theo cùng hướng: Giá cao, lượng bán tăng; Giá thấp, lượng bán giảm.

Quy luật của cung nói rằng các nhà bán hàng có động lực nhiều hơn để bán khi giá tăng cao hơn, vì lợi nhuận sẽ lớn hơn.

Các yếu tố quyết định cung gồm: chi phí sản xuất, công nghệ, số lượng nhà sản xuất, giá của hàng hóa thay thế, dự đoán về giá, chính sách thuế và khả năng cung ứng tài nguyên sản xuất.

Cân bằng: điểm giá dừng lại

Giá thị trường không do một phía cầu hoặc cung quyết định duy nhất, mà hình thành tại điểm giao nhau của hai đường - điểm cân bằng.

Tại điểm này, lượng người mua muốn mua bằng với lượng người bán muốn bán, do đó giá ổn định:

• Nếu giá cao hơn điểm cân bằng: xảy ra cung thặng dư, người bán buộc phải giảm giá
• Nếu giá thấp hơn điểm cân bằng: xảy ra cầu thặng dư, người mua buộc phải tăng giá

Ứng dụng của cung và cầu trong thị trường tài chính

Các yếu tố thúc đẩy cầu trong thị trường chứng khoán

Yếu tố vĩ mô: lãi suất thấp, nền kinh tế mở rộng, lạm phát đều tăng lực mua, nhà đầu tư tránh các chứng khoán đảm bảo và tìm kiếm lợi nhuận trong cổ phiếu

Thanh khoản: lượng tiền trong hệ thống cao, giúp nhà đầu tư có khả năng mua cao hơn

Niềm tin: dự đoán kết quả kinh doanh tốt, tin tức tích cực hoặc góc nhìn lạc quan về tương lai công ty, đều thu hút lực mua vào

Các yếu tố thúc đẩy cung trong thị trường chứng khoán

Quyết định của công ty: tăng vốn làm tăng cung, mua lại cổ phiếu giảm cung

Phát hành IPO: công ty mới tham gia bán cổ phần, tăng lượng chứng khoán trong thị trường

Quy định pháp luật: hạn chế bán, thời gian tạm ngưng hoặc các quy định của ủy ban, ảnh hưởng đến lượng cổ phiếu chào bán

Ứng dụng trong giao dịch và phân tích

Phân tích cơ bản

Cổ phiếu là hàng hóa, sự biến động giá phản ánh cuộc đấu tranh giữa lực mua và lực bán. Sự tăng giá thể hiện cầu thắng, sự giảm giá thể hiện cung thắng.

Các yếu tố cơ bản như lợi nhuận dự kiến, tốc độ tăng trưởng của công ty, hiệu quả quản lý đều thay đổi dự đoán của thị trường, ảnh hưởng đến hướng đi của cầu hoặc cung.

Phân tích kỹ thuật

Nến: Nến xanh (đóng cửa cao hơn mở cửa) phản ánh lực mua, Nến đỏ (đóng cửa thấp hơn mở cửa) phản ánh lực bán, Doji thể hiện lực cân bằng.

Xu hướng: Giá tạo đỉnh mới liên tục cho thấy cầu mạnh, giá tạo đáy mới liên tục cho thấy cung chiếm ưu thế.

Hỗ trợ và kháng cự: Hỗ trợ là điểm cầu chờ mua, kháng cự là điểm cung chờ bán.

Kỹ thuật Demand Supply Zone: Ví dụ thực tế giao dịch

Loại 1: Phản ứng đảo chiều (Reversal)

DBR (Drop Base Rally): Giá giảm mạnh, sau đó tạo nền rồi đảo chiều tăng, nghĩa là lượng cung dư thừa đã được giải phóng và lực mua trở lại. Nhà giao dịch mua tại điểm phá vỡ đỉnh trên.

RBD (Rally Base Drop): Giá tăng nhanh, tạo nền rồi đảo chiều giảm, nghĩa là cầu cộng đồng đã xuất hiện, rồi lực bán trở lại. Nhà giao dịch bán tại điểm phá vỡ đáy dưới.

Loại 2: Tiếp diễn xu hướng (Continuation)

RBR (Rally Base Rally): Lực mua rất mạnh, nghỉ một chút rồi tiếp tục tăng, giá sẽ vượt qua kháng cự cũ và hướng tới mục tiêu mới.

DBD (Drop Base Drop): Lực bán rất mạnh, nghỉ một chút rồi giảm tiếp, giá sẽ phá qua hỗ trợ cũ và hướng tới mục tiêu mới.

Tóm lại

Quy luật của cung và cầu nói rằng giá hình thành từ cuộc đấu tranh giữa lực mua và lực bán, không chỉ là lý thuyết kinh tế để học, mà còn là công cụ hiệu quả cho nhà giao dịch và nhà đầu tư. Hiểu sâu hơn về nguyên lý này sẽ giúp bạn đọc thị trường tốt hơn và ra quyết định đầu tư hợp lý hơn. Luyện tập trên dữ liệu thị trường thực sẽ giúp bạn hình dung rõ hơn và tích lũy kinh nghiệm quý giá