Sau quyền và cổ tức, việc tham gia thực sự có đáng giá không? Giá cổ phiếu giảm không phải là điều tất yếu, điều quan trọng nằm ở ba điểm này

Nhiều nhà đầu tư vừa yêu vừa ghét cổ phiếu trả cổ tức cao. Một mặt, các công ty có chính sách chia cổ tức ổn định thực sự đại diện cho mô hình kinh doanh vững chắc, dòng tiền khỏe mạnh, và loại cổ phiếu này chiếm hơn 50% trong danh mục của Buffett. Mặt khác, nhà đầu tư thường rơi vào tình thế khó xử vào ngày chốt quyền: Giá cổ phiếu sẽ giảm không? Nên mua trước hay sau ngày chốt quyền?

Giá cổ phiếu giảm vào ngày chốt quyền: tưởng chừng tất yếu, nhưng thực tế không phải vậy

Về lý thuyết, giá cổ phiếu vào ngày chốt quyền sẽ giảm. Khi công ty phát hành cổ tức bằng tiền mặt, tương đương với việc giảm tài sản của công ty, giá trị mỗi cổ phiếu cũng giảm theo. Lấy ví dụ một công ty giả định, giá trị mỗi cổ phiếu ban đầu là 35 USD (lợi nhuận hàng năm 3 USD, P/E 10 lần cộng thêm 5 USD tiền mặt), nếu công ty tuyên bố trả cổ tức đặc biệt 4 USD mỗi cổ phiếu, thì về lý thuyết, giá cổ phiếu sẽ giảm từ 35 USD xuống còn 31 USD.

Tuy nhiên, thực tế phức tạp hơn nhiều. Dữ liệu lịch sử cho thấy, giá cổ phiếu giảm vào ngày chốt quyền không phải lúc nào cũng xảy ra, đặc biệt là đối với các cổ phiếu ổn định về hiệu suất, được nhà đầu tư tin tưởng hàng đầu.

Ví dụ, Coca-Cola, công ty trả cổ tức đều đặn theo quý nhiều năm, vào ngày chốt quyền vào ngày 14/9/2023 và 30/11/2023, giá cổ phiếu thậm chí còn tăng nhẹ, và đến các ngày chốt quyền của năm 2025 mới xuất hiện giảm nhẹ. Trường hợp của Apple còn rõ ràng hơn, ngày 10/11/2023, ngày chốt quyền, giá cổ phiếu từ 182 USD tăng lên 186 USD, mức tăng gần 2.2%. Các ông lớn ngành như Walmart, Pepsi, Johnson & Johnson cũng thường ghi nhận mức tăng vào ngày chốt quyền.

Biến động giá cổ phiếu chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố — tâm lý thị trường, hiệu suất công ty, xu hướng ngành, môi trường kinh tế vĩ mô, tất cả đều có thể vượt qua tác động của ngày chốt quyền.

Ba khía cạnh quyết định khi tham gia sau ngày chốt quyền

Việc có nên tham gia sau ngày chốt quyền hay không phụ thuộc vào ba yếu tố sau:

Khía cạnh 1: Xu hướng giá cổ phiếu trước ngày chốt quyền

Nếu cổ phiếu đã tăng lên mức cao trước ngày chốt quyền, nhiều nhà đầu tư sẽ chốt lời sớm, một số còn bán ra vì lý do thuế. Lúc này, việc mua vào có thể gặp áp lực bán và kỳ vọng quá cao, rủi ro ngắn hạn lớn. Ngược lại, nếu giá cổ phiếu tiếp tục giảm sau ngày chốt quyền đến mức hỗ trợ kỹ thuật và bắt đầu ổn định, đó có thể là thời điểm mua tốt hơn.

Khía cạnh 2: Mô hình phục hồi giá cổ phiếu lịch sử — điền đầy quyền lợi hay mất quyền lợi

“Điền đầy quyền lợi” nghĩa là giá cổ phiếu sau ngày chốt quyền dần phục hồi về mức trước đó, phản ánh sự lạc quan của nhà đầu tư về triển vọng công ty. “Mất quyền lợi” nghĩa là giá cổ phiếu tiếp tục trì trệ, không hồi phục, thường là do nhà đầu tư lo ngại về các yếu tố cơ bản của công ty.

Lấy ví dụ công ty giả định, nếu giá từ 31 USD tăng trở lại 35 USD, đó là điền đầy quyền lợi. Ngược lại, là mất quyền lợi. Trong lịch sử, các cổ phiếu điền đầy quyền lợi thường là các doanh nghiệp ổn định, dẫn đầu ngành, có hiệu suất tốt.

Khía cạnh 3: Các yếu tố cơ bản của công ty và thời gian giữ cổ phiếu

Đối với các doanh nghiệp có nền tảng vững chắc, ngày chốt quyền chủ yếu là điều chỉnh giá, không phải giảm giá trị thực. Những công ty này thường cung cấp mức giá mua vào hấp dẫn hơn sau ngày chốt quyền. Nếu dự định giữ lâu dài, tham gia sau ngày chốt quyền có thể là chiến lược hợp lý hơn, vì giá trị nội tại của công ty không thay đổi, thậm chí giá giảm còn tăng thêm biên an toàn.

Bạn đã tính toán các chi phí ẩn của giao dịch sau ngày chốt quyền chưa?

Chi phí thuế cổ tức

Nếu mua cổ phiếu sau ngày chốt quyền trong tài khoản miễn thuế (như IRA, 401K của Mỹ), không cần lo về thuế cổ tức. Nhưng nếu dùng tài khoản có thuế, tình hình phức tạp hơn. Nhà đầu tư có thể đối mặt với cả lỗ vốn chưa thực hiện và thuế cổ tức. Ví dụ, mua với giá 35 USD, ngày chốt quyền giá giảm còn 31 USD, đồng thời phải trả thuế 4 USD cổ tức.

Phí giao dịch và thuế

Lấy ví dụ thị trường chứng khoán Đài Loan, phí giao dịch tính theo: Giá cổ phiếu × 0.1425% × tỷ lệ chiết khấu (thường từ 50% đến 60%). Khi bán, còn phải nộp thuế giao dịch: thuế cổ phiếu thông thường 0.3%, ETF 0.1%, đều tính theo giá cổ phiếu trực tiếp nhân với tỷ lệ thuế.

Những chi phí ẩn này sẽ trực tiếp ăn mòn lợi nhuận ngắn hạn, cần tính đến trong quyết định.

Tóm lại

Việc tham gia sau ngày chốt quyền có phải là quyết định sáng suốt hay không không có câu trả lời tuyệt đối. Nhà đầu tư cần tổng hợp đánh giá hiệu suất giá trước ngày chốt quyền, khả năng điền đầy quyền lợi của công ty, tình hình thuế của bản thân và thời gian giữ cổ phiếu. Sau khi cân nhắc kỹ các chi phí ẩn như phí giao dịch, thuế, hãy đưa ra quyết định hợp lý phù hợp mục tiêu của mình. Nhà giao dịch ngắn hạn cần cẩn trọng, còn nhà đầu tư dài hạn có thể tận dụng cơ hội mua vào tốt hơn sau ngày chốt quyền của các công ty uy tín.