Cung cầu thúc đẩy giá thị trường: Nhà đầu tư cần biết điều này

Nếu bạn từng thấy giá cổ phiếu hoặc tài sản giảm mạnh sau tin tức hoặc tăng vọt dù báo cáo không tốt, câu trả lời thường nằm ở cân bằng giữa lực mua và lực bán, trong đó hiểu biết về cầu và cung sẽ giúp bạn nhìn rõ hơn về thị trường.

Cầu là gì và tại sao lại quan trọng đối với giá

(Demand) Cầu là mức độ mong muốn mua hàng hóa hoặc dịch vụ ở các mức giá khác nhau. Khi vẽ ra thành đồ thị, ta sẽ thấy đường cong gọi là Đường cầu (Demand Curve), mỗi điểm trên đường này thể hiện lượng người mua sẵn sàng mua ở một mức giá nhất định.

Quy luật cầu quy định rằng khi giá tăng, nhu cầu mua sẽ giảm, và khi giá giảm, nhu cầu mua sẽ tăng. Tại sao lại như vậy? Bởi vì có hai yếu tố hoạt động:

Hiệu ứng thu nhập (Income Effect): Khi giá giảm, số tiền bạn có sẽ có giá trị lớn hơn, do đó có thể mua nhiều hơn.

Hiệu ứng thay thế (Substitution Effect): Khi giá giảm, mặt hàng này trở nên rẻ hơn so với các lựa chọn khác, khiến người tiêu dùng chuyển sang mua nhiều hơn.

Trong thị trường tài chính, các yếu tố thúc đẩy cầu gồm:

• Lãi suất (Lãi suất thấp thì mua cổ phiếu nhiều hơn)
• Thanh khoản hệ thống (Tiền nhiều thì mua tài sản rủi ro hơn)
• Niềm tin của nhà đầu tư (Tin tốt thì mua cổ phiếu không do dự)
• Kỳ vọng lợi nhuận (Lợi nhuận tăng trưởng thì đổ tiền vào)

Cung là gì và liên quan như thế nào đến giá

(Supply) Cung là mức độ muốn bán hàng hóa hoặc dịch vụ ở các mức giá khác nhau. Khi vẽ ra, ta sẽ có Đường cung (Supply Curve), mỗi điểm thể hiện lượng người bán sẵn sàng cung cấp ở một mức giá nhất định.

Quy luật cung nói rằng khi giá cao, người bán sẵn sàng bán nhiều hơn; còn khi giá thấp, họ sẽ bán ít đi. Lý do là khi giá cao, lợi nhuận lớn hơn, tạo động lực sản xuất nhiều hơn.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cung trong thị trường chứng khoán:

• Chi phí sản xuất (Chi phí cao thì không muốn bán)
• Chính sách công ty (Mua lại cổ phiếu giảm cung, tăng vốn thì tăng cung)
• Số lượng công ty mới gia nhập thị trường (IPO tăng cung chứng khoán)
• Công nghệ và hiệu quả (Nếu làm tốt hơn thì cung tăng)

Điểm cân bằng: nơi giá “thật sự” xác định

Chỉ riêng cầu hoặc cung không thể quyết định giá. Giá thực sự hình thành tại điểm Cân bằng (Equilibrium), nơi đường cầu và đường cung cắt nhau. Tại điểm này:

• Lượng người mua muốn mua bằng đúng lượng người bán muốn bán
• Giá có xu hướng ổn định

Nếu giá tăng vượt quá điểm cân bằng, người bán muốn bán nhiều hơn, còn người mua giảm lượng mua, dẫn đến dư cung và giá giảm trở lại. Ngược lại, nếu giá giảm xuống dưới điểm cân bằng, người mua muốn mua nhiều hơn, người bán giảm bán, dẫn đến thiếu hàng và giá tăng trở lại.

Sử dụng cầu cung để bắt nhịp giao dịch: lý thuyết Demand Supply Zone

Trong giao dịch cổ phiếu, kỹ thuật Demand Supply Zone áp dụng kiến thức này:

Trường hợp đầu tiên: giá tăng nhanh (Rally) rồi dừng lại (Base)

Khi giá tăng, điều này thể hiện cầu vượt cung, nhưng khi giá chạy xa quá, người bán bắt đầu bán ra, khiến giá vào vùng điều chỉnh. Nếu tin tốt mới xuất hiện và lực mua thắng thế, giá sẽ vượt qua vùng điều chỉnh và tiếp tục tăng (gọi là Rally Base Rally hoặc RBR)

Trường hợp thứ hai: giá giảm nhanh (Drop) rồi dừng lại (Base)

Khi giá giảm, thể hiện cung nhiều hơn cầu, nhưng khi giá thấp, người mua bắt đầu gom hàng, tạo vùng dừng. Nếu tin xấu xuất hiện và lực bán thắng, giá sẽ xuyên qua vùng này và tiếp tục giảm (gọi là Drop Base Drop hoặc DBD)

Điểm đảo chiều: Rally Base Drop (RBD) và Drop Base Rally (DBR)

Đôi khi, khi giá chạy đến một điểm, tin tức thay đổi hoặc nhà đầu tư thay đổi tâm lý, xu hướng đảo chiều, giá tăng lên rồi dừng lại, sau đó giảm tiếp (RBD) hoặc giảm xuống rồi dừng lại, rồi lại tăng tiếp (DBR)

Áp dụng kinh tế học để phân tích cổ phiếu thực sự

Trong khi các nhà kinh tế chỉ xem biểu đồ và số liệu, nhà đầu tư cần nhìn vào thực tế thị trường:

Phân tích cơ bản: Nếu công ty có lợi nhuận tăng trưởng, nhà đầu tư sẽ mua nhiều hơn (cầu tăng), giá cổ phiếu sẽ đi lên. Nếu tín hiệu xấu đi, nhà đầu tư bán ra (cung tăng), giá giảm.

Phân tích kỹ thuật: Quan sát các nến xanh đỏ. Nến xanh lớn cho thấy lực mua thắng, nến đỏ lớn cho thấy lực bán thắng. Nếu xuất hiện Doji (mở và đóng bằng nhau), nghĩa là hai phe cân bằng.

Tóm lại

Cầu và cung không chỉ là thuật ngữ trong kinh tế học, mà còn là lực đẩy giá thực sự mỗi ngày. Nhà đầu tư hiểu rõ điều này sẽ nhìn thị trường qua một lăng kính mới, dự đoán tốt hơn các thời điểm giao dịch, tránh mua bán theo cảm xúc. Việc bắt nhịp cổ phiếu chính là bắt nhịp của sự thay đổi trong cầu và cung.