Vốn cổ phần: Tìm hiểu về công cụ đầu tư mang lại quyền sở hữu

Việc xây dựng danh mục đầu tư đa dạng bắt đầu từ việc hiểu các loại tài sản hiện có trái phiếu là một trong những lựa chọn dành cho những người sẵn sàng chấp nhận rủi ro để đổi lấy cơ hội nhận lợi nhuận cao hơn và mong muốn có phần sở hữu trong tài sản đó. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ về các loại trái phiếu, các loại khác nhau và sự khác biệt so với trái phiếu và cổ phiếu để bạn có thể đưa ra quyết định một cách sáng suốt hơn

Trái phiếu là gì: đặc điểm và đặc tính cơ bản

Trái phiếu (Equity) là giấy tờ thể hiện quyền sở hữu trong một đơn vị doanh nghiệp nào đó. Khi nhà đầu tư mua trái phiếu, điều đó có nghĩa là họ đã nắm giữ một phần của công ty. Giấy tờ này có mức rủi ro cao hơn so với đầu tư vào trái phiếu vì trong trường hợp công ty phá sản, quyền đòi nợ của người nắm giữ trái phiếu sẽ đến sau các chủ nợ và cổ đông ưu đãi.

Trước khi đầu tư vốn vào bất kỳ trái phiếu nào, nhà đầu tư nên nghiên cứu tổ chức phát hành trái phiếu đó, kiểm tra xem doanh nghiệp có nền tảng vững chắc hay không, có xu hướng phát triển như thế nào và có vị trí đáng tin cậy hay không. Mặc dù đôi khi việc đầu tư có thể không cần số tiền lớn, nhưng mong muốn thấy doanh nghiệp của mình phát triển là điều luôn cần được xem xét.

Trái phiếu có những loại nào: các loại khác nhau của trái phiếu

Cổ phiếu phổ thông (Common Stock)

Cổ phiếu phổ thông là giấy tờ thể hiện quyền sở hữu đầy đủ trong doanh nghiệp. Người sở hữu cổ phiếu phổ thông có nhiều quyền quan trọng: có thể nhận cổ tức từ lợi nhuận hàng năm của công ty, có quyền biểu quyết để quyết định tại cuộc họp cổ đông, số phiếu biểu quyết sẽ tỷ lệ theo số cổ phần sở hữu, và trong trường hợp công ty giải thể, họ sẽ được hoàn lại vốn sau các chủ nợ và cổ đông ưu đãi.

Cổ phiếu ưu đãi (Preferred Stock)

Cổ phiếu ưu đãi chỉ mang tính chất quyền sở hữu đối với trái phiếu, nhưng có khả năng nhận cổ tức theo tỷ lệ đã được xác định trước. Người sở hữu cổ phiếu ưu đãi thường không có quyền biểu quyết tại cuộc họp cổ đông. Tuy nhiên, nếu công ty giải thể, họ sẽ được hoàn lại vốn trước cổ đông phổ thông.

Giấy chứng quyền (Warrant)

Giấy chứng quyền là trái phiếu cho phép người nắm giữ có quyền mua hoặc bán tài sản tham chiếu với mức giá và ngày xác định. Nhà đầu tư có thể thu lợi nhuận từ chênh lệch giá khi bán lại cho nhà đầu tư khác hoặc nhận cổ tức tùy theo đặc điểm của hợp đồng.

Thị trường trái phiếu: nơi giao dịch và huy động vốn

Thị trường trái phiếu là trung tâm nơi các doanh nghiệp và chính phủ có thể huy động vốn từ các nhà đầu tư quan tâm đến trái phiếu có kỳ hạn từ 1 năm trở lên. Thị trường chia thành hai loại chính:

Thị trường sơ cấp (Primary Market)

Thị trường sơ cấp là nơi các doanh nghiệp hoặc chính phủ phát hành và chào bán trái phiếu mới ra công chúng để huy động vốn trực tiếp. Các trái phiếu này được bán lần đầu gồm:

• Phân phối riêng (PP): Chào bán cho một số cá nhân hạn chế không quá 35 người trong vòng 12 tháng hoặc chào bán cho các tổ chức tài chính theo quy định của Ủy ban Chứng khoán.

• Chào bán ra công chúng (PO): Chào bán cho công chúng rộng rãi, cần được Ủy ban Chứng khoán phê duyệt theo quy trình quy định.

Thị trường thứ cấp (Secondary Market)

Thị trường thứ cấp là nơi mua bán các trái phiếu đã phát hành xong, dưới sự giám sát chung của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các Sở Giao dịch Chứng khoán. Thị trường thứ cấp gồm:

• Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (SET): dành cho các công ty lớn có vốn điều lệ từ 300 triệu đồng trở lên.

• Sở Giao dịch Chứng khoán Mở rộng (MAI): dành cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ có tiềm năng, vốn điều lệ từ 20 triệu đồng trở lên.

• Thị trường OTC (OTC): nơi các nhà mua và bán tự thực hiện giao dịch trực tiếp với nhau.

Quỹ đầu tư trái phiếu: đầu tư tập thể

Quỹ đầu tư trái phiếu hoặc Mutual Fund Securities là hình thức tập hợp nhiều nhà đầu tư để xây dựng danh mục đầu tư đa dạng dưới sự quản lý của các nhà quản lý quỹ, là những chuyên gia trong lĩnh vực quản lý vốn.

Trong quỹ, số tiền đầu tư của nhiều người sẽ được tập hợp lại và đầu tư vào các loại trái phiếu như cổ phiếu, trái phiếu chính phủ, hoặc các chứng khoán khác theo mục tiêu của quỹ. Nhà đầu tư sẽ nhận được đơn vị quỹ (Unit) thể hiện phần chia sẻ của họ trong quỹ. Giá trị của đơn vị quỹ phụ thuộc vào tổng giá trị tài sản của toàn bộ quỹ.

Lợi ích của việc đầu tư qua quỹ là những nhà đầu tư không có đủ kiến thức hoặc không có thời gian theo dõi thị trường có thể nhận được sự hỗ trợ từ các chuyên gia. Đầu tư dạng này còn giúp giảm thiểu rủi ro và tăng khả năng nhận lợi nhuận tốt hơn.

Lợi ích của việc đầu tư vào trái phiếu

Việc lựa chọn đầu tư vào trái phiếu mang lại nhiều quyền lợi và ưu điểm:

1. Quản lý bởi các chuyên gia: Quỹ thường thuê các nhà quản lý có kỹ năng chọn lựa tài sản và xây dựng danh mục, do đó nhà đầu tư được hưởng lợi từ sự thành thạo này mà không cần có kiến thức sâu về thị trường vốn.

2. Đa dạng các loại trái phiếu: Trái phiếu bao gồm nhiều loại như cổ phiếu phổ thông, cổ phiếu ưu đãi, giấy chứng quyền, và các quyền chọn phái sinh (DW).

3. Giảm thiểu rủi ro: Rủi ro sẽ giảm đi và khả năng nhận lợi nhuận sẽ tăng lên qua việc phân tán đầu tư.

4. Tiện lợi: Nhà đầu tư có thể mua bán các đơn vị quỹ một cách dễ dàng mà không cần phải đọc và phân tích thị trường một cách chi tiết.

5. Phân tán rủi ro hiệu quả: Đầu tư vào trái phiếu có rủi ro thấp hơn so với đầu tư trực tiếp vào tài sản đơn lẻ. Việc phân tán này giúp giảm thiểu rủi ro liên quan đến từng loại tài sản.

6. Nhận lợi nhuận từ cổ tức: Nhà đầu tư có thể tích lũy lợi nhuận từ cổ tức hàng năm hoặc cổ tức phát ra trong các giai đoạn khác nhau.

Rủi ro và lưu ý khi đầu tư trái phiếu

( Rủi ro từ cổ phiếu ưu đãi

Rủi ro chính là biến động giá - giá trị của cổ phiếu ưu đãi có thể đi ngược chiều với dự đoán.

) Rủi ro từ cổ phiếu phổ thông

Rủi ro của cổ phiếu phổ thông đa dạng và phức tạp hơn, bao gồm:

• Rủi ro từ hoạt động kinh doanh của công ty
• Rủi ro về giá
• Rủi ro khả năng chi trả cổ tức
• Rủi ro từ mức độ nợ của công ty
• Rủi ro pháp lý

Ngoài ra còn có rủi ro vĩ mô như biến động kinh tế, tình hình chính trị hoặc các sự kiện không thể dự đoán, có thể ảnh hưởng đến toàn bộ thị trường đầu tư.

Trái phiếu, cổ phiếu và trái phiếu: những điểm khác biệt quan trọng

Đặc điểm quyền sở hữu

Trái phiếu: Nhà đầu tư trở thành chủ nợ của doanh nghiệp hoặc chính phủ phát hành.

Cổ phiếu: Nhà đầu tư trở thành chủ sở hữu phần vốn của công ty.

Mức độ rủi ro và lợi nhuận

Trái phiếu: Rủi ro thấp, nhưng lợi nhuận cũng thấp và ổn định.

Cổ phiếu: Rủi ro trung bình đến cao, có khả năng nhận lợi nhuận cao từ cổ tức.

Đặc điểm hợp đồng

Trái phiếu: Có hợp đồng rõ ràng về việc thanh toán, lãi suất và các điều kiện khác.

Cổ phiếu: Có quy định về quyền và nghĩa vụ của cổ đông.

Cách thức trả lợi nhuận

Trái phiếu: Không có khoản thanh toán cố định, lợi nhuận sẽ được phân phối dưới dạng cổ tức hoặc tăng giá trị cổ phiếu.

Cổ phiếu: Nhà đầu tư nhận cổ tức từ lợi nhuận của công ty.

Bảng so sánh

Lời khuyên chọn trái phiếu phù hợp

Nhà đầu tư có thể lựa chọn đầu tư theo loại trái phiếu phù hợp với khả năng chấp nhận rủi ro và mục tiêu lợi nhuận của mình để đảm bảo phù hợp với mục tiêu đầu tư thực sự.

Nếu bạn mong muốn lợi nhuận cao hơn trong khi chấp nhận rủi ro trung bình và muốn sở hữu trong trái phiếu, trái phiếu sẽ là lựa chọn phù hợp nhất.

Đừng quên rằng việc đánh giá kết quả đầu tư của bạn mỗi 3-6 tháng là rất quan trọng để có thể điều chỉnh danh mục phù hợp với tình hình hiện tại một cách hiệu quả