Vitalik Buterin: Chuyển qua ủng hộ Native Rollups nhờ ZK đã chín muồi

Vitalik Buterin gần đây đã công bố một bài phân tích quan trọng về định hướng công nghệ Layer 2, trong đó ông bày tỏ rằng so với trước đây, ông hiện tại có xu hướng ủng hộ mạnh mẽ các giải pháp Native Rollups hơn. Sự thay đổi quan điểm này xuất phát từ những tiến bộ đáng kể trong lộ trình công nghệ, đặc biệt là sự trưởng thành của các công nghệ zk.

Những rào cản cốt lõi từ quá khứ - ZK chưa sẵn sàng

Trước đây, lý do chính khiến Vitalik phản đối Native Rollups là giới hạn công nghệ từ thời điểm đó. Các rollup gốc phải lựa chọn giữa hai con đường: áp dụng zk-mode hoặc sử dụng Optimistic mode. Tuy nhiên, vấn đề là zk-EVM lúc bấy giờ vẫn chưa đủ trưởng thành để triển khai rộng rãi, khiến các dự án Layer 2 rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan.

Layer 2 phải cân nhắc giữa hai phương án: một là “rút tiền nhanh nhưng phải chịu trách nhiệm về rủi ro chứng minh” hoặc hai là “phụ thuộc hoàn toàn vào bảo mật của Ethereum nhưng phải chờ 2-7 ngày để gửi tiền lại về mainchain”. Hầu hết các dự án đã lựa chọn phương án thứ hai, kết quả là làm suy yếu khả năng kết hợp tự nhiên của Ethereum và thúc đẩy sự phổ biến của các giải pháp bao quanh như multi-sig bridge.

Tình hình đang thay đổi - ZK đã chín muồi

Hiện tại, bức tranh công nghệ đã thay đổi đáng kể. Ethereum đang tiến hành triển khai zk ở cấp độ L1, và tiến độ này dần trở nên đồng bộ với quá trình phát triển thực tế của pre-compilation Rollup gốc. Rào cản cốt lõi mà Vitalik từng nêu ra hiện đang có khả năng được loại bỏ hoàn toàn.

Cộng đồng phát triển cũng đang dần công nhận tầm quan trọng của “synchronized composability” - khả năng kết hợp đồng bộ. Đây được xem là một trong những giá trị cốt lõi của các giải pháp Layer 2 hiện đại. Cùng với đó, các nhà phát triển đang tích cực khám phá cách kết hợp các giải pháp dựa trên Rollup với những cơ chế xác nhận trước độ trễ thấp (low-latency pre-confirmation mechanisms).

Khả năng kết hợp đồng bộ: Hướng đi mới cho Layer 2

Vitalik nhấn mạnh rằng synchronized composability không chỉ là một tính năng mà là một triết lý thiết kế mới cho Layer 2. Điều này cho phép các Rollup hoạt động gần như được tích hợp hoàn toàn với Ethereum mainchain, đồng thời vẫn duy trì sự độc lập về kỹ thuật. Sự sáng tạo này mở ra nhiều khả năng cho các ứng dụng yêu cầu đồng bộ hóa cao.

Triển khai cẩn thận - Không vội vàng với Native Rollups

Dù Vitalik lạc quan về前景, ông cũng khuyến cáo cộng đồng không nên quá vội vàng trong triển khai công nghệ pre-compilation cho Native Rollups. Thay vào đó, ông đề xuất một hướng tiếp cận thực tế và linh hoạt hơn.

Ideally, Vitalik hy vọng các nhà phát triển sẽ có khả năng xây dựng một Rollup là “EVM cộng với một số mở rộng tùy chỉnh”, và họ có thể tái sử dụng trực tiếp phần EVM trong pre-compilation của Native Rollup. Với cách tiếp cận này, họ chỉ cần thiết kế hệ thống chứng minh riêng cho các chức năng hoàn toàn mới được thêm vào, sau đó kết nối cả hai phần thông qua một giao diện chuẩn hóa. Điều này vừa tối ưu hóa hiệu suất, vừa giảm thiểu rủi ro bảo mật.

Với sự trưởng thành của zk technology và sự rõ ràng của hướng đi kỹ thuật, Native Rollups có thể trở thành hướng đi chủ yếu của Layer 2 trong tương lai gần.