Người Singapore trước đại dịch lừa đảo trực tuyến: làm thế nào những người giàu có trở thành nạn nhân

Trong hai năm qua, người Singapore đã trở thành trung tâm của vấn đề toàn cầu về tội phạm mạng. Làn sóng lừa đảo kỹ thuật số đã tràn qua đảo quốc này, biến cư dân của nó thành nhóm dễ bị tổn thương nhất trong các nền kinh tế phát triển trên thế giới. Nếu trước đây gian lận chỉ là hiện tượng từng xảy ra, thì ngày nay nó đã trở thành một mối đe dọa có hệ thống.

Khi gian lận trở thành ngành công nghiệp: quy mô của vấn đề tại Singapore

Các số liệu gây sốc: năm ngoái, nạn nhân của các tội phạm trực tuyến tại Singapore đã mất 1,1 tỷ đô la Singapore — tăng 70% so với hai năm trước đó. Cảnh sát đã ghi nhận 51.501 vụ gian lận, tăng 10% so với năm trước. Tuy nhiên, những con số này chỉ là phần nổi của tảng băng chìm: theo Liên minh Toàn cầu chống Gian lận, số lượng nạn nhân thực tế gấp đôi, vì hai phần ba số người bị ảnh hưởng không bao giờ báo cáo với cơ quan thực thi pháp luật.

Trong bối cảnh toàn cầu, người Singapore đã thiết lập một kỷ lục ảm đạm. Năm 2023, họ trở thành cư dân của quốc gia có trung bình số tiền mất trung bình trên mỗi kẻ lừa đảo cao nhất — 4031 đô la Mỹ mỗi người. Con số này gần như cao hơn 7% so với Thụy Sĩ, và cao hơn 16% so với Áo. Các chuyên gia bày tỏ lo ngại về quy mô của vấn đề, gọi nó là một trong những mối đe dọa xã hội - kinh tế nghiêm trọng nhất trong khu vực.

Từ trí tuệ nhân tạo đến deepfake: công nghệ phục vụ tội phạm như thế nào

Những kẻ lừa đảo tiến hóa nhanh hơn các hệ thống phòng thủ. Tháng 3 năm nay, Cơ quan Tiền tệ Singapore (ngân hàng trung ương của quốc gia) đã phát hành cảnh báo về làn sóng tấn công mới, trong đó tội phạm sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo và công nghệ giả mạo video sâu để tự xưng là cán bộ nhà nước. Sử dụng các công cụ này, các kẻ lừa đảo hướng dẫn nạn nhân chuyển khoản lớn từ các tài khoản doanh nghiệp.

Đặc biệt nguy hiểm là tốc độ chuyển tiền bị đánh cắp. Trung bình, các tội phạm chỉ mất 30 phút để rút tiền bị đánh cắp khỏi hệ thống ngân hàng — cửa sổ cơ hội này hẹp đến mức các thuật toán phát hiện gian lận tiên tiến nhất cũng không kịp phản ứng.

Quy mô hoạt động gây sốc: Công ty mẹ của Facebook, Meta, cho biết từ đầu năm đã phát hiện và đóng hơn 7 triệu tài khoản liên quan đến các trung tâm lừa đảo đặt tại Campuchia, Lào, Myanmar và Philippines. Các trung tâm này hoạt động như các doanh nghiệp tổ chức tốt, do chính các nạn nhân buôn người điều hành.

Tại sao sự cả tin và phúc lợi trở thành sự kết hợp nguy hiểm

Điều nghịch lý trong tình hình Singapore là cư dân của họ — thường là người có trình độ học vấn cao, am hiểu công nghệ và tuân thủ pháp luật — lại đặc biệt dễ bị tổn thương trước các kẻ lừa đảo. Một trong những chuyên gia làm việc trong lĩnh vực hoàn trả tài sản trong các vụ kiện đã nhận thấy một quy luật nghịch lý: “Họ giàu có và đồng thời rất cả tin.”

Nick Kort, trợ lý giám đốc của Interpol về tội phạm tài chính, đã xác định khu vực Đông Nam Á là trung tâm chính của các tổ chức lừa đảo lớn. Cụ thể, Đông Nam Á đã trở thành trung tâm của các vụ lừa đảo “tình yêu”, lừa đảo qua email và giả danh cán bộ nhà nước.

Một trường hợp thực tế minh họa rõ cơ chế tâm lý của hiện tượng này. Lawrence Pang, một diễn viên nổi tiếng của Singapore, đã gặp một người phụ nữ tên Mika trên một trang web hẹn hò. Sau vài tháng trò chuyện, Mika đã thuyết phục nghệ sĩ 78 tuổi đầu tư gần 40.000 đô la Singapore vào một dự án tiền điện tử trong lĩnh vực thương mại điện tử. Chỉ khi Pang cố gắng truy cập khoản đầu tư của mình và gọi video cho Mika, anh mới phát hiện ra người trên màn hình hoàn toàn không giống với hình ảnh trong ảnh.

Mức độ tuân thủ pháp luật cao của cư dân địa phương một cách nghịch lý lại phản tác dụng. Các kẻ lừa đảo giả danh cảnh sát, cơ quan nhà nước và nhân viên các tổ chức tài chính, còn người Singapore, do đặc điểm văn hóa, dễ tin vào các cơ quan nhà nước hơn. Năm ngoái, đã ghi nhận hơn 1.500 vụ trong đó tội phạm giả danh cán bộ của Trung tâm chống gian lận — chính là tổ chức có nhiệm vụ bảo vệ cộng đồng.

Ngân hàng và nền tảng: chống lại kẻ thù vô hình

Chuyển đổi số của hệ thống ngân hàng, nhằm nâng cao tốc độ và tiện ích dịch vụ, vô tình tạo điều kiện lý tưởng cho tội phạm. Tiền di chuyển nhanh đến mức hệ thống phòng thủ không kịp phản ứng. Loretta Yuen, chủ tịch Ủy ban chống gian lận của Hiệp hội Ngân hàng Singapore, cho biết: “Khi nạn nhân tin rằng họ đang làm theo chỉ đạo của ngân hàng, gần như không thể ngăn chặn, đặc biệt trong các vụ lừa đảo tình yêu, các kế hoạch đầu tư hoặc giả danh cán bộ.”

Hiện tại, các ngân hàng đang thực hiện các biện pháp phản ứng, thêm các độ trễ giả tạo vào hệ thống chuyển tiền — gọi là “cản trở” — giúp thực hiện các kiểm tra an ninh bổ sung và cho phép nạn nhân có thời gian suy nghĩ.

Phần lớn các cuộc tấn công diễn ra qua Facebook, WhatsApp và Instagram. Meta đang tích cực đầu tư vào công nghệ phát hiện và loại bỏ nội dung lừa đảo, tuy nhiên tội phạm liên tục thích nghi phương pháp của mình. Trong một số trường hợp, các kẻ lừa đảo còn sử dụng các thông báo giả mạo từ cảnh sát và các cơ quan nhà nước, tạo thành một hệ thống chính quyền số song song.

Khi cảnh báo trở thành vũ khí chính

Larry Pang, dựa trên kinh nghiệm của mình, khuyên nên áp dụng quy tắc đơn giản nhưng hiệu quả: nếu trong cuộc trò chuyện hoặc tin nhắn đề cập đến tiền hoặc tiền điện tử, điều đó cần được xem xét một cách phê phán. Ông tiếc rằng đã không nhận ra nhiều dấu hiệu cảnh báo: số điện thoại của một công ty Philippines giả mạo có mã quốc gia Nhật Bản, yêu cầu chuyển tiền bằng tiền điện tử, lý do liên tục từ chối gặp mặt trực tiếp.

Chính phủ Singapore đang xem xét các biện pháp cực đoan hơn — hình phạt thể xác đối với các tổ chức tổ chức mạng lừa đảo. Yuen đã bày tỏ sự ủng hộ các biện pháp này: “Chúng tôi cho rằng hình phạt thể xác là một biện pháp răn đe mạnh mẽ.” Tuy nhiên, cộng đồng chuyên gia chỉ ra rằng, nếu không cải thiện hệ thống nâng cao kiến thức số và nâng cao nhận thức cộng đồng, thì việc trừng phạt tội phạm chỉ là điều trị triệu chứng.

Dù phần lớn các vụ việc ghi nhận liên quan đến số tiền dưới 2000 đô la Singapore, hàng nghìn người, kể cả những người có trình độ chuyên môn cao, đã chuyển toàn bộ tiết kiệm của mình cho các kẻ lừa đảo. Trong nghịch lý này, chính là vấn đề cốt lõi: sự giàu có của người dân và sự phát triển công nghệ không đảm bảo họ không bị tấn công bởi các phương pháp tiến hóa của tội phạm số. Người Singapore, cũng như cư dân các quốc gia phát triển khác, cần liên tục nâng cao an ninh số và tư duy phản biện trong môi trường thông tin.