Những đồng tiền toàn cầu nào có giá trị thấp nhất? Hiểu về các đồng tiền yếu nhất trên thế giới

Đồng đô la Mỹ đứng vững là một trong những đồng tiền chi phối mạnh mẽ nhất thế giới, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng khối lượng giao dịch toàn cầu và đóng vai trò làm chuẩn quốc tế để đánh giá sức mạnh của tiền tệ. Tuy nhiên, chính đồng đô la không phải là đồng tiền mạnh nhất tồn tại—đặc trưng đó thuộc về đồng dinar của Kuwait. Trên toàn thế giới, có khoảng 180 loại tiền tệ hợp pháp được công nhận, nhưng ở phía đối diện của phổ giá trị là những đồng tiền chỉ giao dịch ở mức fractions của một đô la. Để có thể sở hữu chỉ 1 đô la Mỹ, bạn thường cần hàng chục nghìn đơn vị của những loại tiền tệ có giá trị thấp nhất này. Hiểu rõ những đồng tiền nằm trong nhóm thấp nhất thế giới giúp làm sáng tỏ mối quan hệ phức tạp giữa ổn định kinh tế và sức mạnh tiền tệ.

Điều gì quyết định một đồng tiền là đồng thấp nhất thế giới?

Tiền tệ không tồn tại độc lập. Thay vào đó, chúng được giao dịch theo cặp trên các thị trường ngoại hối toàn cầu. Khi bạn đổi đô la Mỹ lấy peso Mexico, bạn đang tham gia vào hệ thống giao dịch theo cặp này—một quá trình xác định giá trị tương đối của một đồng tiền so với đồng khác. Tỷ giá này được gọi là tỷ giá hối đoái.

Hầu hết các đồng tiền hoạt động theo hệ thống “thả nổi”, trong đó giá trị biến động dựa trên cung cầu. Một số khác được “neo” cố định, giữ giá trị cố định so với một đồng tiền khác (thường là đô la) thông qua thỏa thuận của chính phủ. Những biến động tỷ giá này có hậu quả thực tế: khi đồng đô la mạnh lên so với rupee Ấn Độ, ví dụ, khách du lịch Mỹ đột nhiên thấy tiền của họ có thể tiêu nhiều hơn—một kỳ nghỉ tới Mumbai hoặc Taj Mahal trở nên dễ dàng hơn về chi phí. Ngược lại, người Ấn Độ muốn đi thăm Mỹ sẽ phải trả giá cao hơn, vì rupee của họ mua được ít đô la hơn tại các quầy đổi ngoại tệ.

Đối với nhà đầu tư và nhà giao dịch, những biến động này tạo ra cơ hội kiếm lời thông qua đầu cơ ngoại tệ. Mối quan hệ giữa cung, cầu và giá trị tiền tệ vẫn là một trong những lực lượng có ảnh hưởng lớn nhất định hình thương mại quốc tế và tài chính cá nhân.

Trung Đông và Nam Á: Nơi các đồng tiền đạt mức thấp nhất thế giới

Rial Iran đứng là đồng tiền yếu nhất toàn cầu, với 1 rial chỉ trị giá 0.000024 đô la—cần tới 42.300 rials để đổi lấy 1 đô la Mỹ. Đồng tiền của Iran đã suy giảm nghiêm trọng dưới các lệnh trừng phạt kinh tế kéo dài do Hoa Kỳ áp đặt từ năm 2018 và nhiều lần bởi Liên minh châu Âu. Bất ổn chính trị, kết hợp với tỷ lệ lạm phát vượt quá 40% mỗi năm, đã tàn phá giá trị đồng tiền này một cách thảm khốc. Ngân hàng Thế giới cảnh báo rằng “rủi ro đối với triển vọng kinh tế của Iran vẫn còn đáng kể.”

Đi xa hơn về phía đông, đồng đồng Việt Nam đứng thứ hai về mức thấp nhất thế giới. Một đồng đổi được khoảng 0.000043 đô la, nghĩa là bạn cần khoảng 23.485 đồng để có 1 đô la. Đồng tiền Việt Nam đã yếu đi do những khó khăn của thị trường bất động sản, hạn chế đầu tư nước ngoài và giảm đà xuất khẩu. Dù vậy, Ngân hàng Thế giới ghi nhận rằng Việt Nam đã thành công trong việc “chuyển đổi từ một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới thành một quốc gia có thu nhập trung bình thấp,” khẳng định vị thế là một trong những nền kinh tế mới nổi năng động nhất Đông Á.

Pound Lebanon chiếm vị trí thứ năm trong danh sách các đồng tiền thấp nhất thế giới, giao dịch ở mức 0.000067 đô la mỗi đơn vị (15.012 pound Lebanon đổi lấy 1 đô la). Đồng pound đã giảm xuống mức thấp kỷ lục vào tháng 3 năm 2023 giữa bối cảnh khủng hoảng kinh tế của Lebanon, với tỷ lệ thất nghiệp ở mức cao nhất lịch sử, hệ thống tài chính sụp đổ kéo dài, bất ổn chính trị và lạm phát phi mã. Giá cả đã tăng khoảng 171% trong năm 2022. Quỹ Tiền tệ Quốc tế tuyên bố vào tháng 3 năm 2023 rằng “Lebanon đang đứng trước ngã rẽ nguy hiểm, và nếu không thực hiện các cải cách nhanh chóng, quốc gia này sẽ rơi vào khủng hoảng không hồi kết.”

Đông Nam Á và Trung Á: Sự yếu kém kéo dài của các đồng tiền

Ngay phía tây của Việt Nam, Lào đối mặt với những thách thức nghiêm trọng thể hiện qua đồng kip đứng thứ ba về mức thấp nhất thế giới. Một kip đổi được 0.000057 đô la (17.692 kip đổi lấy 1 đô la). Lào gặp khó khăn trong tăng trưởng kinh tế chậm lại và gánh nặng nợ nước ngoài lớn, trong khi lạm phát—phần nào do giá dầu và hàng hóa tăng—tiếp tục đẩy kip đi xuống. Hội đồng Quan hệ Quốc tế nhận định rằng “những nỗ lực gần đây của chính phủ nhằm kiểm soát lạm phát, nợ và đồng tiền sụt giảm của đất nước đã bị xem xét kém và phản tác dụng.”

Indonesia, dù là quốc gia đông dân thứ tư thế giới, lại sở hữu đồng rupiah đứng thứ sáu về mức thấp. Đồng rupiah giao dịch khoảng 0.000067 đô la (14.985 rupiah đổi lấy 1 đô la). Địa lý và quy mô dân số không thể bảo vệ một quốc gia khỏi sự mất giá của tiền tệ, đặc biệt khi đối mặt với áp lực kinh tế khu vực. Tháng 3 năm 2023, Quỹ Tiền tệ Quốc tế cảnh báo rằng suy thoái kinh tế toàn cầu có thể làm tăng áp lực giảm giá đối với đồng rupiah.

Som Uzbekistan đứng thứ bảy trong danh sách các đồng tiền thấp nhất thế giới, với 0.000088 đô la mỗi đơn vị (11.420 som đổi lấy 1 đô la). Dù Uzbekistan đã thực hiện các cải cách kinh tế kể từ năm 2017 sau khi chuyển đổi từ chế độ Liên Xô, đồng som vẫn yếu do tăng trưởng chậm lại, lạm phát cao, tỷ lệ thất nghiệp cao, tham nhũng lan rộng và đói nghèo kéo dài. Fitch Ratings nhận định vào tháng 3 năm 2023 rằng mặc dù nền kinh tế vẫn còn khả năng chống chịu trước các tác động liên quan đến Ukraine, “vẫn còn nhiều bất định về diễn biến của các rủi ro này.”

Tây Phi và các nơi khác: Nhiều nền kinh tế đang vật lộn với sụp đổ tiền tệ

Leone Sierra Leone là đồng tiền thứ tư yếu nhất, trị giá 0.000057 đô la (17.665 leone đổi lấy 1 đô la). Lạm phát vượt quá 43% vào tháng 4 năm 2023, cùng với suy thoái kinh tế và gánh nặng nợ nần lớn, đã làm suy yếu đồng tiền Sierra Leone. Quốc gia này vẫn đang phải đối mặt với hậu quả dai dẳng của đợt dịch Ebola tàn khốc những năm 2010, chiến tranh nội bộ trước đó, bất ổn chính trị kéo dài và tham nhũng tràn lan. Ngân hàng Thế giới cho biết rằng “phát triển kinh tế của Sierra Leone bị hạn chế bởi các cú sốc toàn cầu và trong nước xảy ra đồng thời.”

Franc Guinea đứng thứ tám trong danh sách các đồng tiền thấp nhất thế giới, trị giá 0.000116 đô la (8.650 franc đổi lấy 1 đô la). Dù sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú như vàng và kim cương, quốc gia Tây Phi này đang phải đối mặt với lạm phát tàn phá khiến đồng franc bị đẩy xuống thấp. Quân đội kiểm soát, bất ổn dân sự và dòng người tị nạn từ Liberia và Sierra Leone đã làm mất ổn định nền kinh tế Guinea. The Economist Intelligence Unit dự báo rằng “bất ổn chính trị và triển vọng tăng trưởng toàn cầu chậm lại sẽ khiến hoạt động kinh tế của Guinea dưới mức tiềm năng trong năm 2023.”

Shilling Uganda đứng thứ mười trong danh sách các đồng tiền có giá trị thấp nhất thế giới, với 0.000267 đô la (3.741 shilling đổi lấy 1 đô la). Mặc dù Uganda có trữ lượng dầu, vàng và cà phê đáng kể, quốc gia này vẫn gặp khó khăn trong hiệu suất kinh tế không ổn định, nợ nần cao và bất ổn chính trị. Một làn sóng người tị nạn từ Sudan đã làm gia tăng áp lực kinh tế. Theo CIA, “Uganda đối mặt với nhiều thách thức có thể ảnh hưởng đến sự ổn định trong tương lai, bao gồm tăng trưởng dân số bùng nổ, hạn chế về năng lượng và hạ tầng, tham nhũng, các thể chế dân chủ chưa phát triển và thiếu hụt về nhân quyền.”

Đồng tiền yếu nhất Nam Mỹ: Peso Paraguay

Guarani của Paraguay đứng thứ chín về mức thấp nhất thế giới, trị giá 0.000138 đô la mỗi đơn vị (7.241 guarani đổi lấy 1 đô la). Mặc dù kiểm soát một đập thủy điện duy nhất chiếm phần lớn sản lượng điện của quốc gia, Paraguay vẫn chưa thể chuyển đổi lợi thế năng lượng này thành sức mạnh kinh tế rộng lớn hơn. Lạm phát hai chữ số gần 10% trong năm 2022, cùng với buôn lậu ma túy và rửa tiền, đã làm yếu cả đồng tiền lẫn nền kinh tế chung. Quỹ Tiền tệ Quốc tế ghi nhận vào tháng 4 năm 2023 rằng “triển vọng kinh tế trung hạn vẫn tích cực,” nhưng các rủi ro lớn xuất phát từ “triển vọng toàn cầu xấu đi và các hiện tượng thời tiết cực đoan.”

Mô hình chung: Điều gì tạo ra đồng tiền thấp nhất

Phân tích mười đồng tiền thấp nhất này cho thấy các mô hình nhất quán. Các lệnh trừng phạt kinh tế, bất ổn chính trị, lạm phát cao và tăng trưởng chậm chạp tạo ra sự yếu kém của tiền tệ. Gánh nặng nợ nước ngoài và hạn chế đầu tư càng làm trầm trọng thêm các thách thức này. Nhiều đồng tiền có giá trị thấp nhất thuộc về các quốc gia giàu tài nguyên thiên nhiên nhưng gặp khó khăn trong quản trị, tham nhũng và quản lý kinh tế kém hiệu quả.

Sự tồn tại của những đồng tiền này nhắc nhở rằng sức mạnh tiền tệ phản ánh các thực tế kinh tế sâu xa hơn—và việc hiểu rõ các đồng tiền toàn cầu giúp giải thích bất bình đẳng kinh tế toàn cầu cũng như các lực lượng đang định hình lại thương mại quốc tế.