Biến động kim loại quý: Khủng hoảng đô la Mỹ đằng sau một ounce vàng và cơ hội tương lai

Từ cuối năm ngoái đến đầu năm 2025, các kim loại quý như vàng và bạc đã trải qua một chu kỳ tăng giá rõ rệt. Trong cả năm 2025, mức tăng của vàng vượt quá 40%, bạc còn tăng hơn 150%. Các kim loại quý khác như đất hiếm, đồng, nhôm, tungsten, chì, kẽm cũng đồng loạt tăng giá, mức tăng phổ biến vượt xa hiệu suất của chỉ số A-shares. Đằng sau đợt tăng này phản ánh sự thay đổi trong tình hình quốc tế cũng như sự xem xét lại của thị trường đối với hệ thống tiền tệ truyền thống.

Chấn động thị trường: Bạc giảm 36%, vàng giảm mạnh

Tuy nhiên, vào cuối tháng 1 năm 2026, thị trường tài chính toàn cầu đột nhiên diễn ra một đợt điều chỉnh mạnh mẽ. Giá bạc giao ngay giảm 36% trong phiên, tạo ra biến động lớn chưa từng có trong lịch sử tài chính hiện đại trong ngày; vàng giao ngay từ mức 5600 USD đã rơi xuống dưới 4700 USD, giảm gần 20%. Đối với nhà đầu tư, đợt điều chỉnh này đồng nghĩa với việc giá trị tài khoản nhanh chóng bị thu hẹp.

Biến động này ngay lập tức thể hiện trên thị trường chứng khoán nội địa A-shares. Các cổ phiếu kim loại màu như Bạc Hunan, Yunnan Copper đều bị sàn. Sau đó, giá vàng trang sức trong thị trường nội địa cũng giảm mạnh, mỗi gram vàng giảm hơn trăm nhân dân tệ, bạc từ hơn 30 nhân dân tệ một gram giảm thẳng xuống hơn 20 nhân dân tệ. Những khách hàng từng xếp hàng mua vàng giờ đây trở thành khách hàng trả hàng.

Ba yếu tố kích hoạt điều chỉnh: Hòa dịu tình hình và phục hồi của đồng USD

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến đợt giảm giá tập thể của kim loại quý chủ yếu gồm ba yếu tố. Thứ nhất, tín hiệu hòa dịu trong tình hình địa chính trị quốc tế, một số căng thẳng trước đó đã được giảm bớt, thị trường đã lấy lại phần nào sự ưa thích rủi ro. Thứ hai, chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có sự điều chỉnh, chỉ số USD phục hồi mạnh, thường thì đồng USD tăng giá sẽ đi kèm với điều chỉnh của vàng bạc. Thứ ba, áp lực chốt lời từ các vị thế lợi nhuận — sau hơn một tháng tăng nhanh, thị trường kim loại quý tích lũy lượng lớn lợi nhuận, cộng thêm gần Tết Nguyên đán, nhiều nhà đầu tư chọn chốt lời kịp thời để bảo toàn lợi nhuận.

Các yếu tố cơ bản về cung cầu vẫn không thay đổi: Giá trị thực của một ounce vàng

Tuy nhiên, đợt điều chỉnh này không đồng nghĩa với khủng hoảng dài hạn của thị trường kim loại quý. Về mặt cơ bản, lý luận giá trị của một ounce vàng vẫn vững chắc. So với Bitcoin giá 10 vạn USD một đồng, giá vàng 5600 USD một ounce vẫn còn dư địa tăng — vàng là tài sản thực, có nền tảng tín dụng tiền tệ kéo dài hàng nghìn năm.

Hơn nữa, vàng và bạc ngày càng được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp toàn cầu. Từ ngành điện tử, năng lượng mới, thiết bị y tế đến hàng không vũ trụ, nhu cầu về kim loại quý liên tục tăng lên. Đồng thời, người dân vẫn rất nhiệt tình mua sắm trang sức vàng bạc, đẩy cao nhu cầu thực tế về kim loại quý, dẫn đến nguồn cung toàn cầu trở nên khan hiếm hơn. Dù xét về nhu cầu công nghiệp hay sưu tầm, tình trạng cung không đủ cầu của kim loại quý trong ngắn hạn khó có thể thay đổi.

Bài học từ lịch sử: Lý luận tăng giá dài hạn của vàng

Xét theo lịch sử, xu hướng dài hạn của vàng rất rõ ràng. Trước khi đồng USD tách khỏi vàng năm 1971, giá vàng là 35 USD một ounce. Chỉ sau tám năm, đến năm 1979, giá vàng đã tăng vọt lên hơn 800 USD, đạt mức tăng hơn 20 lần.

Trong 45 năm từ 1979 đến 2024, GDP Trung Quốc từ hơn 3600 tỷ đã tăng vọt lên 140 nghìn tỷ, tăng hơn 300 lần; GDP Mỹ từ 2,63 nghìn tỷ lên 29 nghìn tỷ, tăng 11 lần. Trong khi đó, vàng chỉ từ hơn 800 USD tăng lên 2000 USD, tăng hơn 2 lần. Điều này cho thấy, so với tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu, mức tăng của vàng còn chưa đạt đến mức hợp lý.

Vì vậy, việc giải thích đợt tăng gần đây của vàng là “mất cân đối tương lai” hoặc “rời xa các yếu tố cơ bản” không thực sự chính xác. Thay vào đó, có thể hiểu đó là sự phản hồi hợp lý sau khi bị kiềm chế lâu dài bởi quyền lực của đồng USD. Xem xét xu hướng mở rộng kinh tế toàn cầu và áp lực từ đồng USD trong dài hạn, trong vòng mười năm tới, giá vàng một ounce có thể chạm mốc 10 vạn USD — mục tiêu nghe có vẻ táo bạo, nhưng không hoàn toàn trái ngược với các mức tăng trong quá khứ và các điều kiện cơ bản.

Đa dạng hóa dự trữ: Vị trí chiến lược của kim loại quý

Theo xu hướng phân bổ của các ngân hàng trung ương và nhà đầu tư tổ chức toàn cầu, vàng, bạc và các kim loại quý đang trở thành các tài sản dự trữ quan trọng ngoài đồng USD. Điều này không chỉ phản ánh mối lo ngại về hệ thống USD truyền thống mà còn thể hiện sự tìm kiếm các tài sản cứng — trong trường hợp hệ thống tiền tệ sụp đổ, vàng và bạc vẫn duy trì được sức mua.

So với Bitcoin, dù có tính khan hiếm, nhưng nền tảng giá trị của nó ít liên quan đến nền kinh tế thực hơn so với kim loại quý. Kim loại quý không thể thiếu trong sản xuất công nghiệp, điều này cung cấp nền tảng vững chắc cho nhu cầu thực tế.

Triển vọng tương lai: Thị trường kim loại quý vẫn còn trong giai đoạn đầu

Chu kỳ tăng giá của kim loại quý lần này khác biệt hoàn toàn so với mọi lần trước. Nó không chỉ phản ánh áp lực dài hạn của đồng USD mà còn thể hiện sự nhận thức lại của toàn cầu về tài sản thực. Từ chuỗi cung ứng, nhu cầu công nghiệp, chính sách tiền tệ đến tình hình địa chính trị, vàng và bạc vẫn đang trong giai đoạn tăng trưởng dài hạn.

Trong vài năm tới, vàng, bạc và các kim loại quý khác dự kiến sẽ liên tục lập đỉnh mới. Quá trình này sẽ đi cùng với sự tiếp tục của áp lực dài hạn đối với đồng USD. Trong lịch sử, từ Mark của Đức Weimar đến tiền tệ của Trung Quốc Dân quốc và tiền vàng, việc phát hành tiền quá mức cuối cùng đều bị loại bỏ vào rác lịch sử. Không có gì mới dưới mặt trời, quy luật này áp dụng cho mọi hệ thống tiền tệ.

Góc nhìn đầu tư: Cơ hội trong điều chỉnh

Đợt điều chỉnh này thực chất là cơ hội để nhà đầu tư xem xét lại các kim loại quý. Đối với những người tin tưởng vào xu hướng dài hạn của kim loại quý, sự điều chỉnh này thường là thời điểm tốt để phân bổ. Dù là vàng, bạc hay các kim loại quý khác như đồng, nhôm, các lý luận cơ bản vẫn còn nguyên vẹn.

Trước thực trạng đồng USD ngày càng lâm vào tình thế khó khăn, đợt tăng giá của kim loại quý mang ý nghĩa sâu xa hơn là toàn cầu đang trải qua một quá trình điều chỉnh cấu trúc dự trữ tài sản — từ phụ thuộc duy nhất vào USD sang đa dạng hóa bằng vàng và kim loại quý. Đối với nhà đầu tư muốn bảo toàn và gia tăng giá trị tài sản, hiểu rõ giá trị thực của một ounce vàng có thể là chìa khóa để nắm bắt cơ hội trong đợt tăng giá này.