Hiểu về phí gas của Ethereum: Từ cơ bản đến tối ưu hóa phí gas

Concept không thể thiếu khi thực hiện giao dịch trên chuỗi khối Ethereum chính là eth gas. Bài viết này sẽ giải thích toàn diện về cơ chế của eth gas, lý do tại sao phí gas lại tăng cao, cũng như các phương pháp thực tiễn để giảm phí.

Về cơ bản, gas là gì: Cơ chế phí giao dịch của Ethereum

Để hiểu rõ về eth gas, trước tiên hãy bắt đầu từ định nghĩa cơ bản. Gas là đơn vị đo lượng tính toán cần thiết để thực hiện một thao tác nhất định trên mạng lưới Ethereum.

Tất cả các giao dịch trên blockchain đều yêu cầu tài nguyên tính toán của các thợ đào hoặc validator để duy trì mạng lưới. Do đó, mỗi giao dịch đều phát sinh phí. Phí này chính là “eth gas”, được thanh toán bằng đồng tiền gốc của Ethereum là Ether (ETH).

Giá gas được thể hiện bằng đơn vị gwei. 1 gwei tương đương với 0,000000001 ETH (10^-9 ETH). Nói cách khác, khi phí gas là 0.000000001 ETH, ta gọi là “1 gwei”. Tên gọi gwei xuất phát từ “gigaway”, tương đương với 1,000,000,000 wei.

Wei là đơn vị nhỏ nhất của ETH, được đặt theo tên của Wei Dai, người sáng lập b-money. Nhờ hệ thống phân cấp các đơn vị này, việc hiển thị phí gas trở nên dễ hiểu hơn.

Khái niệm gas được giới thiệu như một hệ thống thưởng để đảm bảo an toàn cho blockchain và duy trì hoạt động của mạng lưới. Trước đây, các thợ đào nhận phần thưởng này, nhưng kể từ khi thuật toán PoS được triển khai vào tháng 9 năm 2022, phí gas (eth gas) đã chuyển sang thành phần thưởng cho các validator tham gia staking và xác thực. Validator staking càng nhiều ETH, phần thưởng nhận được càng lớn.

Cách tính phí gas: Vai trò của phí cơ bản và phí ưu tiên

Hệ thống tính phí gas của Ethereum đã có bước thay đổi lớn vào tháng 8 năm 2021, với bản nâng cấp London. Thay đổi này giúp người dùng dễ hiểu cách thiết lập phí hơn.

Tổng phí gas hiện tại được tính theo công thức: Số đơn vị gas sử dụng × (Phí cơ bản + Phí ưu tiên)

Giao dịch tiêu chuẩn tiêu thụ khoảng 21.000 gas, nhưng các thao tác phức tạp hơn như thực thi hợp đồng thông minh sẽ tiêu tốn thêm gas.

Vai trò của phí cơ bản

Phí cơ bản là mức giá tối thiểu do giao thức mạng tự động đặt ra. Để đưa một giao dịch vào block, người dùng cần đề xuất mức giá gas tối thiểu bằng hoặc cao hơn phí cơ bản.

Điểm đặc biệt là phí cơ bản được tính dựa trên trạng thái của block trước, không liên quan trực tiếp đến block hiện tại. Điều này giúp người dùng dự đoán phí giao dịch trong tương lai dễ hơn.

Khi một block được khai thác, phí cơ bản sẽ bị “đốt” (burn), tức là bị loại bỏ khỏi lưu thông. Cơ chế này giúp kiểm soát lạm phát.

Phí cơ bản được tính dựa trên kích thước của block trước (tổng lượng gas tiêu thụ của tất cả các giao dịch trong block đó) so với kích thước lý tưởng của block. Khi kích thước block vượt quá mục tiêu, phí cơ bản sẽ tăng tối đa 12,5% mỗi lần. Cơ chế tăng theo cấp số nhân này khiến việc duy trì kích thước block không giới hạn trở nên không khả thi về mặt kinh tế.

Ngoài ra, khi mạng bị tắc nghẽn và kích thước block gần đạt giới hạn tối đa, phí cơ bản sẽ tăng nhanh, khiến tình trạng đầy block không kéo dài quá lâu.

Phí ưu tiên: Tiến thưởng cho validator

Trước bản nâng cấp London, các thợ đào nhận toàn bộ phí gas của tất cả các giao dịch trong block.

Sau khi hệ thống phí cơ bản bị đốt, để bù đắp thu nhập cho thợ đào và duy trì động lực xử lý giao dịch, khái niệm phí ưu tiên (tip) được giới thiệu.

Nếu không có tip, thợ đào sẽ chỉ nhận phần thưởng cố định của block, dẫn đến khả năng khai thác các block trống là hợp lý về mặt kinh tế. Việc đặt tip phù hợp tạo ra động lực để thợ đào ưu tiên xử lý các giao dịch có phí cao hơn.

Trong điều kiện thị trường bình thường, một khoản tip nhỏ cũng đủ để thúc đẩy thợ đào bao gồm giao dịch. Tuy nhiên, khi mạng đông đúc hoặc người dùng muốn giao dịch của mình được xử lý ưu tiên hơn các giao dịch khác, họ cần đề xuất tip cao hơn để cạnh tranh.

Thiết lập phí tối đa

Người dùng có thể đặt trước mức phí tối đa sẵn sàng trả khi thực hiện giao dịch qua mạng. Tham số này gọi là “max fee per gas”.

Để giao dịch thành công, tổng phí của phí cơ bản cộng tip phải thấp hơn hoặc bằng mức tối đa đã đặt. Sau khi giao dịch hoàn tất, phần chênh lệch giữa mức tối đa và số phí thực tế đã trả sẽ được hoàn lại cho người dùng.

Tại sao phí gas lại tăng cao và cách giảm thiểu

Nguyên nhân chính khiến phí gas tăng cao là do sức hút và nhu cầu lớn của mạng Ethereum. Khi số lượng giao dịch tăng, cạnh tranh cho không gian trong block càng gay gắt.

Mọi thao tác trên Ethereum đều tiêu tốn gas. Giới hạn về không gian trong mỗi block khiến phí gas tự động tăng khi cầu vượt quá cung.

Các hoạt động như xử lý tính toán, lưu trữ dữ liệu, chuyển token đều tiêu thụ các lượng gas khác nhau. Khi các ứng dụng phi tập trung (dApps) trở nên phức tạp hơn, số lượng thao tác của hợp đồng thông minh cũng tăng, làm cho mỗi giao dịch chiếm nhiều không gian hơn trong block.

Khi mạng quá tải, người dùng cần đề xuất tip cao hơn để ưu tiên giao dịch của mình. Đặt tip cao hơn sẽ giúp giao dịch được đưa vào block tiếp theo, nhưng đồng thời phí gas cũng tăng theo.

Lưu ý quan trọng là, giá gas chỉ là một phần của tổng chi phí. Để tính tổng phí phải trả, cần nhân lượng gas tiêu thụ với giá gas thể hiện bằng gwei.

5 mẹo thực tiễn giúp giảm phí gas

1. Theo dõi giá gas theo thời gian thực qua Gas Tracker

Sử dụng etherscan.io/gastracker để kiểm tra giá gas trung bình của mạng Ethereum theo thời gian thực.

Bạn có thể đặt mức giá gas thấp hơn trung bình để tiết kiệm phí. Ngược lại, đặt cao hơn trung bình sẽ giúp giao dịch xử lý nhanh hơn. Tuy nhiên, nếu không quá cần thiết về tốc độ, không nhất thiết phải đặt phí cao.

Thông tin từ Gas Tracker giúp bạn xác định mức giá gas tối ưu dựa trên tình hình mạng hiện tại.

2. Tránh thực hiện giao dịch khi phí gas cao

Phí gas của Ethereum không cố định 24/7 mà biến động theo nhu cầu mạng.

Khi phí quá cao, cách hiệu quả nhất là hoãn lại giao dịch. Chờ đến khi mạng bớt tắc nghẽn, bạn có thể thực hiện giao dịch với mức phí thấp hơn.

Đặc biệt, nếu dự định thực hiện các giao dịch lớn, chỉ cần chờ một chút cũng có thể tiết kiệm đáng kể.

3. Điều chỉnh giới hạn gas phù hợp

Thay đổi giới hạn gas không ảnh hưởng trực tiếp đến phí phải trả. Tuy nhiên, giới hạn gas quá cao sẽ làm ước tính phí cao hơn, dẫn đến các khoản phí ảo tăng lên, gây bất ngờ khi thực thi.

Ví dụ, nếu tài khoản chỉ còn 0.01 ETH mà bạn đặt giới hạn gas là 500.000, thì hệ thống sẽ yêu cầu tối thiểu 0.012 ETH để thực hiện, dẫn đến thất bại.

Hầu hết các giao dịch không sử dụng hết giới hạn gas ước tính ban đầu. Do đó, điều chỉnh giới hạn gas hợp lý là hợp lý. Tuy nhiên, cần cẩn trọng để không đặt quá thấp gây thất bại giữa chừng do hết gas.

4. Không nhầm lẫn giữa giá gas và số ETH chuyển

Giá gas do người dùng tự đặt, nhưng nếu đặt sai hoặc nhập nhầm số ETH muốn chuyển cùng với giá gas, có thể gây thiệt hại lớn.

Trước khi gửi giao dịch, hãy kiểm tra kỹ nội dung. Một giao dịch sai có thể không thể hoàn lại hoặc hủy bỏ sau khi gửi.

5. Tra cứu trước mức phí trung bình

Trước các giao dịch quan trọng, nên kiểm tra mức phí trung bình hiện tại trên etherscan để tránh bị tính phí cao bất thường.

So sánh phí gas của các blockchain khác

Tương tự Ethereum, hầu hết các nền tảng blockchain phổ biến đều áp dụng cơ chế phí gas tương tự. Khi thanh toán phí, bạn cần dùng đồng coin riêng của mạng đó.

Tuy nhiên, NEO là ngoại lệ. Trong NEO, gas được tách ra thành một đồng riêng gọi là “GAS”, và phí giao dịch không thanh toán bằng NEO mà bằng GAS. Thiết kế này giúp NEO quản lý phí mạng lưới một cách độc lập.

Hiểu rõ eth gas để khai thác Ethereum hiệu quả hơn

Thông qua bài viết này, bạn đã có cái nhìn toàn diện về eth gas và cơ chế phí gas của Ethereum, từ kiến thức cơ bản đến các phương pháp giảm phí thực tiễn.

Hiểu chính xác về cơ chế của eth gas giúp tránh các chi phí không cần thiết và sử dụng nền tảng Ethereum một cách hiệu quả hơn. Việc giảm phí gas là kết quả của những điều chỉnh nhỏ hàng ngày. Hãy áp dụng các mẹo đã đề cập để thiết lập mức phí phù hợp với phong cách giao dịch của bạn.

Nếu có câu hỏi hoặc ý kiến về nội dung bài viết, vui lòng để lại bình luận phía dưới.

Lưu ý: Thông tin trên trang web này chỉ mang tính chất tổng quan thị trường, không cấu thành lời khuyên đầu tư. Trước khi đầu tư, bạn nên tự nghiên cứu kỹ lưỡng.

Theo dõi các cập nhật và tin tức mới nhất tại: Trang web: coincu.com