Volatility Cổ Phiếu Taxi Bay Tăng Vọt khi Archer và Joby Aviation Đối Đầu trong Tranh Chấp Pháp Lý Lớn Về Hoạt Động Tại Trung Quốc

Thị trường máy bay điện cất cánh thẳng đứng (eVTOL) vừa chứng kiến một bước ngoặt đột phá. Archer Aviation và Joby Aviation, hai ông lớn cạnh tranh để thống trị ngành taxi bay, đã bước vào cuộc chiến pháp lý toàn diện. Archer đã đệ đơn kiện phản tố chống lại Joby tại tòa liên bang California vào thứ Hai, đưa ra những cáo buộc gây chấn động về mối liên hệ bí mật với chính phủ Trung Quốc, trốn thuế gian lận và phân loại sai các thành phần máy bay. Thời điểm này trùng hợp với các bước đột phá về quy định của cả hai công ty, tạo ra một nghịch lý hiếm thấy khi các mối đe dọa pháp lý và sự lạc quan thị trường va chạm — khiến cổ phiếu của cả hai cùng tăng trong ngày đó.

Các cáo buộc chính: Lừa dối chuỗi cung ứng và mối liên hệ chính phủ

Đơn phản tố của Archer mô tả chi tiết về những gì họ gọi là sự lừa dối có hệ thống. Công ty cho rằng Joby đã vận hành một công ty con sản xuất tại Thâm Quyến, Trung Quốc hơn một thập kỷ, trong khi bí mật nhận các khoản trợ cấp công nghệ trực tiếp từ chính phủ Trung Quốc. Thậm chí còn gây sốc hơn, Archer cáo buộc rằng Joby đã vận chuyển hàng nghìn pound các thành phần máy bay từ Trung Quốc sang Mỹ bằng cách phân loại sai chúng thành các mặt hàng tiêu dùng — cụ thể là tất, khăn giấy và kẹp tóc. Theo Archer, chiến lược này nhằm tránh thuế quan và các quy định kiểm soát.

Ngoài các cáo buộc về chuỗi cung ứng, Archer còn tố cáo Joby cố tình che giấu mối liên hệ với các nhà cung cấp pin có liên kết với Đảng Cộng sản Trung Quốc. Đơn kiện cho rằng Joby đã xóa bỏ bằng chứng khỏi trang web của mình để che giấu các phụ thuộc nước ngoài này sau khi tự giới thiệu là một công ty “sản xuất tại Mỹ”. Archer yêu cầu bồi thường thiệt hại và muốn loại bỏ Joby khỏi các chương trình hàng không liên bang hiện đang hỗ trợ ngành taxi bay.

Đội ngũ pháp lý của Joby phản ứng nhanh chóng. Luật sư Alex Spiro bác bỏ các cáo buộc là giả mạo, nói rằng công ty “không phản hồi với những điều vô lý.” Joby khẳng định tất cả hoạt động của họ minh bạch và hợp pháp, và mô tả các cáo buộc của Archer là vô căn cứ.

Phản công về gián điệp: Nguồn gốc của cuộc chiến pháp lý

Đơn phản tố này không xuất hiện trong một không gian trống rỗng. Nó là phản ứng trực tiếp của Archer đối với vụ kiện mà Joby khởi xướng vào tháng 11 năm 2025. Joby cáo buộc Archer về gián điệp doanh nghiệp, cho rằng Archer đã thuê một cựu nhân viên của Joby, người bị cáo buộc đã trốn thoát với các tập tin bí mật chứa chiến lược kinh doanh, chi tiết hợp tác và thông số kỹ thuật máy bay. Archer ngay lập tức phủ nhận các cáo buộc này và đệ đơn yêu cầu hủy bỏ vụ kiện ban đầu của Joby. Giờ đây, với đơn phản tố, Archer đã leo thang mạnh mẽ — biến cuộc tranh chấp về gián điệp doanh nghiệp ban đầu thành một cuộc chiến toàn diện về tính hợp pháp thị trường và khả năng đáp ứng quy định.

Cuộc chiến pháp lý ngày càng leo thang này nhấn mạnh các rủi ro lớn trong ngành taxi bay. Các nhà phân tích dự báo thị trường taxi bay toàn cầu có thể đạt trị giá 1 nghìn tỷ USD vào năm 2040, khiến vị trí cạnh tranh của các công ty này thực sự quan trọng.

Sự xác nhận của liên bang mâu thuẫn nhưng ủng hộ cả hai công ty

Dù có xung đột tại tòa, cả Archer và Joby đều nhận được sự tín nhiệm đáng kể từ các cơ quan quản lý Mỹ cùng ngày đơn phản tố được đệ trình. Bộ Giao thông Vận tải Mỹ công bố tám chương trình cấp phát mới nhằm thúc đẩy công nghệ taxi bay và drone. Cả hai công ty đều được chọn tham gia vào ba trong tám chương trình này. FAA còn xác nhận rằng cả hai sẽ tham gia các dự án thử nghiệm eVTOL mới, bao gồm thử nghiệm chuyến bay hành khách tại Manhattan, phát triển dịch vụ khu vực ở Texas, và vận chuyển hàng hóa tại Florida.

Sự ủng hộ của quy định này gửi đi một tín hiệu thị trường thú vị. Dù có các cáo buộc pháp lý, các cơ quan liên bang vẫn coi cả hai công ty đủ uy tín và năng lực để tham gia các chương trình thử nghiệm quy mô cao. Thời điểm này tạo ra một hiện tượng bất thường trên thị trường chứng khoán — cổ phiếu của cả hai cùng tăng vào thứ Hai mặc dù có các cáo buộc pháp lý gây tranh cãi. Cổ phiếu Archer tăng hơn 4%, trong khi cổ phiếu Joby nhảy hơn 5%, cho thấy các nhà đầu tư phân biệt rõ ràng giữa rủi ro pháp lý và sự xác nhận vận hành trong thời gian tới.

Vị trí thị trường và tham vọng thương mại

Cả hai công ty đều theo đuổi chiến lược thương mại hóa mạnh mẽ. Joby, đã lên sàn qua thỏa thuận SPAC năm 2021, có hợp đồng với Không quân Mỹ và công bố kế hoạch ra mắt dịch vụ taxi bay thương mại tại Dubai vào tháng 2 năm 2026, với đặt chỗ hành khách tích hợp trong ứng dụng Uber. Archer, cũng niêm yết qua SPAC năm 2021, hợp tác với một nhà phát triển bất động sản lớn để xây dựng mạng lưới taxi bay tại Nam Florida và được chỉ định là nhà cung cấp taxi bay chính thức cho Thế vận hội Los Angeles 2028.

Các cột mốc thương mại này làm nổi bật lý do tại sao việc tham gia các chương trình của liên bang lại quan trọng đến vậy. Sự chấp thuận của quy định trong các chương trình thử nghiệm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc công ty nào sẽ tích lũy kinh nghiệm vận hành và uy tín thị trường trước khi dịch vụ thương mại mở rộng quy mô.

Những điều tiếp theo cho cổ phiếu taxi bay và ngành

Sự va chạm giữa tranh chấp pháp lý và tiến bộ quy định tạo ra các cơ hội và rủi ro đặc biệt. Nếu các cáo buộc của Archer được chứng minh, chúng có thể làm thay đổi căn bản khả năng tham gia các chương trình liên bang và hợp đồng của Joby — đặc biệt là các thỏa thuận với Không quân Mỹ. Ngược lại, đơn phản tố có thể phản tác dụng nếu tòa án xác định các cáo buộc của Archer là vô căn cứ, có thể làm tổn hại uy tín của Archer ngay khi cả hai cạnh tranh để giành lấy các cơ hội pháp lý và thương mại hạn chế.

Đối với nhà đầu tư cổ phiếu taxi bay, câu hỏi cấp bách là liệu cuộc chiến pháp lý này có quyết định ai thắng cuộc trên thị trường hay không, hay liệu sự xác nhận của liên bang sẽ cho thấy cả hai công ty đều tồn tại và có khả năng phát triển trong một thị trường mới nổi khổng lồ. Câu trả lời có thể phụ thuộc vào kết quả các phiên tòa trong những tháng tới và đánh giá của FAA về tính hợp lệ của các cáo buộc.