Thị trường crypto thực sự giống như việc đi thuyền trên một đại dương. Có những ngày yên bình và dự đoán được, nhưng đột nhiên lại nổi lên một cơn bão dữ dội với những con sóng khổng lồ. Những con sóng đó chính là thứ mà mọi người gọi là cripto bubble, và thành thật mà nói, chúng có thể mang lại lợi nhuận vô cùng lớn nếu bạn biết cách “lướt” chúng. Nhưng cũng có thể hạ gục bạn hoàn toàn nếu bạn không được chuẩn bị.

Vậy để tôi nói cho bạn biết thực ra cripto bubble là gì và vì sao nó xảy ra. Về cơ bản, đó là khi giá của một tài sản đi hoàn toàn ra khỏi giá trị thực của nó và chỉ dựa vào sự đầu cơ vô độ cùng với FOMO. Giá tăng vọt, rồi sau đó rơi tự do. Đơn giản chỉ có vậy.

Và có ba thứ nuôi dưỡng điều này. Thứ nhất là tâm lý con người. Tâm lý bầy đàn là có thật, bạn ạ. Ai cũng nhìn thấy giá tăng và lao vào thị trường mà chẳng thèm suy nghĩ cho kỹ, chỉ vì sợ bị bỏ lỡ. Thứ hai là đổi mới công nghệ. Khi xuất hiện một thứ gì mới và mang tính cách mạng, như Bitcoin hoặc các smart contracts của Ethereum, điều đó thu hút mọi người và tạo ra những kỳ vọng điên cuồng. Và thứ ba là các điều kiện kinh tế. Khi ngân hàng trung ương giữ lãi suất thấp và có lạm phát tiền tệ, tiền sẽ chảy vào crypto như nước, nuôi dưỡng toàn bộ cái “bong bóng” này.

Nhìn lại lịch sử, chúng ta đã thấy điều này xảy ra nhiều lần. ICO Boom năm 2017 đúng là điên rồ. Ethereum ra mắt ERC-20 và rồi bất kỳ ai cũng có thể tạo token của riêng mình, chỉ trong vài giây đã huy động được hàng triệu đô la nhờ một whitepaper tùy tiện. Phần lớn là lừa đảo hoặc sh*tcoin vô dụng. Khi chính phủ Trung Quốc cấm ICO, bong bóng vỡ rất nhanh.

Nhưng năm 2021 thì khác và phức tạp hơn nhiều. Chúng ta có hai lực tác động cùng lúc: DeFi cho phép vay mượn mà không cần ngân hàng và NFTs tạo ra một thị trường nghệ thuật kỹ thuật số hoàn toàn mới. Tôi nhớ một NFT của nghệ sĩ Beeple đã được bán với giá 69,3 triệu đô la. Điều đó đã tiếp thêm nhiên liệu để thị trường NFT bùng nổ. Nhưng khi các ngân hàng trung ương bắt đầu tăng lãi suất, dòng tiền “dễ dãi” đã cạn kiệt. Cộng thêm các vụ sụp đổ của Terra-LUNA và FTX, bong bóng crypto năm 2021 đã sụp đổ.

Giờ thì, làm sao để chúng ta có thể dự đoán một cripto bubble trước khi nó nổ? Có một vài dấu hiệu khá rõ ràng nếu bạn biết nhìn vào đâu. Thứ nhất là biểu đồ giá dạng parabol. Nếu tài sản đang tăng một cách phi lý và theo hướng thẳng đứng, thì đó thuần túy là đầu cơ, không phải nền tảng. Thứ hai là truyền thông không ngừng bàn tán. Khi đến cả ông/bà của bạn cũng khuyên mua crypto, thì đó là dấu hiệu gần như mọi người đã vào thị trường rồi. Thứ ba là các dự án hoàn toàn không có ích gì nhưng lại được định giá hàng tỷ đô la. Những memecoin vô lý, các token chẳng dùng để làm gì, mọi thứ biến thành vàng. Và cuối cùng, ai cũng bắt đầu nói rằng lần này là khác biệt, rằng công nghệ này thật sự mang tính cách mạng. Câu nói này gần như là “đèn đỏ” báo hiệu rằng chúng ta đang ở đỉnh của cripto bubble.

Vậy bạn tự bảo vệ mình thế nào? Thứ nhất, đa dạng hóa. Đừng dồn hết vào một loại crypto duy nhất. Chia ra giữa cổ phiếu, vàng và các tài sản khác. Cách này sẽ giảm bớt tác động nếu thị trường crypto sụp đổ. Thứ hai, tránh những khu vực có quá nhiều hype. Những memecoin và NFTs bị thổi phồng tăng rất nhanh nhưng rơi còn nhanh hơn, và gần như không thể hồi phục sau đó. Thứ ba, giữ một khoản dự trữ stablecoins trong danh mục, khoảng từ 5% đến 10%. USDC, USDT, bất kỳ loại nào. Điều này không chỉ giúp giảm thiệt hại khi giá giảm, mà còn cho bạn tính thanh khoản để mua các tài sản tốt với giá chiết khấu khi mọi thứ đi xuống. Và thứ tư, thực hiện scaling out. Cố gắng bán hết ở đúng đỉnh là gần như không thể, vì vậy khi giá tăng, hãy bán dần theo từng phần, 25% ở đây, 25% ở kia, để chốt lợi nhuận dần dần.

Nhìn về tương lai, cripto bubble tiếp theo sẽ rất khác. Không còn là nhà đầu tư bán lẻ phổ thông dẫn dắt nữa. Bây giờ là các tổ chức lớn, ETFs de Bitcoin, và những chủ đề mới như token hóa tài sản của thế giới thực. Cripto bubble tiếp theo sẽ tinh vi hơn và chịu ảnh hưởng lớn hơn từ các tổ chức. Nhưng điều đó không có nghĩa là bạn nên sợ những chu kỳ này. Ngược lại, hiểu cách chúng vận hành và quản lý rủi ro đúng cách chính là chìa khóa. Mỗi cripto bubble vỡ sẽ loại bỏ các dự án kém chất lượng và lừa đảo, khiến hệ thống mạnh hơn. Vì vậy, thay vì cố tránh các chu kỳ đó, hãy học cách đối phó với chúng.